Dini Sözlük

V

VA'D

Söz verme, söz verilen şey. 1. Allahü teâlânın; emirlerini yerine getirenleri çeşitli nîmetlerle mükâfâtlandıracağını, k...

V

VA'DE

1. Bir iş için önceden tâyin edilen zaman, târih. Taksitle mal alırken, paranın bir miktârını peşin ve geri kalanını eşi...

V

VA'ÎD

Allahü teâlânın azâb yapacağına söz vermesi. Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: Şimdi, benim dünyâda ve âhirette va'îd...

V

VA'Z (Vaaz)

Öğüt, nasîhat; emr-i ma'rûf ve nehy-i münker yâni iyiliği emr, kötülükten menetme. İnsanlara va'z edici olarak ölüm yeti...

V

VÂCİB

Kur'ân-ı kerîmde açık olmayarak bildirilmiş veya bir sahâbînin açıkça bildirmesi ile anlaşılmış olan emirler. Şâfiîlere ...

V

Vâcib-ül-Vücûd

Varlığı mutlaka lâzım olan Allahü teâlâ. Vücûd var olmak demektir, yalnız Allahü teâlâ vâcib-ül-vücûddur. Hep vardır. Ön...

V

VÂCİD (El-Vâcid)

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Ma'bûd, Rab, ilâh olan, zâtında bulunması lâzım ve lâyık olan b...

V

VAD'I HAML

Doğum yapmak. Zinâdan hâmile kadını, vad'ı haml etmeden evvel nikâh etmek sahîhtir. Fakat vad'ı haml edinceye kadar vaty...

V

VÂDİ-Yİ URENE

Arafât ovasında bulunan bir vâdi. Arefe günü Arafât'ın Vâdi-yi Urene denilen yerinden başka herhangi bir yerinde öğle il...

V

VAHDÂNİYYET

Allahü teâlânın zâtî sıfatlarından. Allahü teâlânın zâtında, sıfatlarında ve işlerinde tek olup, ortağı olmaması. (Bkz. ...

V

VAHDET-İ VÜCÛD

Sâlikin (tasavvuf yolunda bulunan kimsenin) muhabbetle zikir yapması esnâsında, Allahü teâlâdan başka her şeyi unutup, y...

V

VÂHİD (El-Vâhid)

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Zâtında benzeri olmamakta tek olan. Kur'ân-ı kerîmde meâlen buy...

V

VÂHİME KUVVETİ

His organları ile anlaşılamayan, fakat duyulanlardan çıkarılabilen mânâları anlayan iç kuvvet. Düşmanlık, doğruluk bir o...

V

VAHY (Vahiy)

Allahü teâlânın emirlerini ve yasaklarını, peygamberlerine melek vâsıtasıyla veya vâsıtasız olarak bildirmesi. Allahü te...

V

Vahy Kâtibi

Peygamber efendimize gelen vahyi, O'nun emri ile yazan sahâbîlere verilen isim. Eshâb-ı kirâm arasında kırk kadar vahiy ...

V

Vahy-i Gayri Metlûv

Allahü teâlâ tarafından peygamberlerin kalblerine bildirilen vahyi, peygamberlerin kendilerine âit kelimelerle yanındaki...

V

Vahy-i Metlûv

Cebrâil aleyhisselâmın, Allahü teâlâdan aldığı haberleri getirerek peygamberlere okuması. Vahy-i metlûvun kelimeleri de,...

V

VAKF (Vakıf)

1. Mükellef (akıllı, müslüman ve ergenlik çağına erişmiş)kimsenin kendi mülkü olan mütekavvim (belli, kıymetli ve dayanı...

V

VAKFE

Durma; haccın farzlarından olup, Arefe günü Arafat'ta öğle ve ikindi namazından sonra bir miktar durmak. Vakfe, Arafat'ı...

V

VÂKI'ÂT HABERLERİ

Hanefî mezhebinde, üç imâmdan (İmâm-ı a'zam, İmâm-ı Yûsuf ve İmâm-ı Muhammed'den) bildirilmiş olmayıp, bunların talebele...

V

VÂKIA SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin elli altıncı sûresi. Vâkıa sûresi Mekke'de nâzil oldu (indi). Doksan altı âyet-i kerîmedir. İsmini ilk ...

V

VÂKIF

1. Mülkü olan belli ve kıymetli malının menfaatini bir şarta bağlamadan müslüman veya zımmî (gayr-i müslim vatandaş) büt...

V

VAKT (Vakit)

1. Namazın dışındaki farzlardan birisi. Namazın dışındaki yedi farzdan birisi olan vakt üç şeyle tamam olur. 1) Her nama...

V

VÂLÎ (El-Vâlî)

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Her şeyin mâliki (sâhibi), yaratıcısı, bütün işler tasarrufunda...

V

VALLÂHÎ

Allahü teâlâya yemin ederim mânâsına, bir sözün, niyyetin, bir işi yapmak veya yapmamak arzûsunun kuvvetli olduğunu göst...

V

VÂRİDÂT-I İLÂHİYYE

Allahü teâlâdan gelen feyzler ve ilhamlar. Vâridât-ı ilâhiyyenin hepsi âdet-i ilâhiyye içinde yâni bir sebeb altında mey...

V

VÂRİS

1. Mîrasçı, akrabâlık veya başka yolla, vefât eden kimsenin bıraktığı mîrâs denen maldan almaya hak kazanan. Bir kimse m...

V

VASÎ

Bir kimsenin, mallarında veya çocuklarının işlerinde tasarruf etmek üzere tâyin ettiği kimse. Ölüm hastası, küçük çocuğu...

V

VÂSİ' (El-Vâsi')

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Rahmeti, ilmi, kudreti, ihsânı ve nîmetleri her şeyi kuşatan ve...

V

VASİYETNÂME

Vasiyet yazılan kâğıt. Her müslüman, ölüm hastalığında bir vasiyetnâme yazmalıdır. Vasiyetnâmeyi maraz-ı mevtte (ölüm ha...

V

VASİYYET (Vasiyet)

Bir kimsenin vefâtından sonra yapılmasını istediği şey veya sonraya bağlı olmak üzere bir malı veya menfeatini (faydayı)...

V

VASL

1. Kavuşma. Allahü teâlâya kavuşma; velî olma. Vasl olanlar reisidir, o hocasının pîridir. Mektûbât ki eseridir, câna ca...

V

Vasl-ı Uryânî

Tasavvuf yolculuğunun sonunda Allahü teâlâya kavuşma hâli. Nihâyete erme. Vasl-ı uryânîde sâlik (tasavvuf yolcusu), vücû...

V

VATAN

İnsanın yerleştiği, oturduğu yer, memleket. Vatan sevgisi îmândandır. (Hadîs-i şerîf-Mektûbât) Hanefî mezhebinde üç türl...

V

Vatan-ı Aslî

İnsanın doğduğu veya evlendiği veya ayrılmamak niyeti ile yerleştiği yer. Vatan-ı aslî birden fazla olabilir. Bir kimse,...

V

Vatan-ı İkâmet

Geçici olarak ikâmet edilen yer. Hanefî mezhebinde on beş gün veya daha çok kalıp sonra çıkmaya niyet edilen yer. Bir ki...

V

Vatan-ı Süknâ

Hanefî mezhebinde on beş günden az kalmak için niyet edilen yâhut yarın çıkarım diyerek senelerce oturulan yer. Misâfir,...

V

VATY ETMEK

Erkeğin hanımına yaklaşması; cimâ etmek. Zinâdan hâmile kadını, vad'ı haml etmeden (doğum yapmadan) evvel nikâh etmek sa...

V

VECD

Tasavvuf yolunda bulunan bir kimsenin çok zikretmesi (Allahü teâlâyı anması) veya bir başka sebeb netîcesinde hâsıl olan...

V

VEDÂ HACCI

Hicretin onuncu senesinde Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem yüz bin kişiden fazla sahâbinin katılmasıyla...

V

VEDÂ HUTBESİ

Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem hicretin onuncu senesinde yaptığı Vedâ haccı sırasında îrâd buyurduğu (o...

V

VEDÎ

İdrârdan sonra çıkan, yapışkan, beyaz ve bulanık koyu sıvı. Vedî çıkınca dört mezhebde de abdest bozulur. Hanbelî mezheb...

V

VEDÎA

Güvenilen kimseye saklamak için verilen mal. Emânet. Vedîa söz veya hâl ile yapılan îcâb ve kabûl netîcesinde olur. Vere...

V

VEDÛD (El-Vedûd)

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Bütün yarattıklarına ihsân eden, onlara iyilik ve ihsân etmeyi ...

V

VEFÂ

Sözünde durmak. (Bkz. Ahd) Muâz bin Cebel şöyle rivâyet etmiştir:Resûl-i ekrem bana; "Yâ Muâz! Allah'tan kork! Doğru kon...

V

VEHHÂB (El-Vehhâb)

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden), mahlûkâtına (yarattıklarına) ihsân hazînelerinden karşılıksız v...

V

VEHHÂBÎLİK

Sapık bir fırka. On sekizinci yüzyıl ortalarında Arabistan yarımadasında Necd bölgesinde ortaya çıkan, Muhammed bin Abdü...

V

VEHM

İnsanın kalbinde bir şey hakkında iki ihtimâlden az, zayıf olanı. Mü'minleri haram işleyici yâni fâsık zannetmek, sû-i z...

V

Vehm Mertebesi

Var olmayıp, var görünen. Nokta-i cevvâleden (dönen nokta) meydana gelen dâirenin varlığı, vehm mertebesindedir. Yâni, b...

V

VEKÂHET

Hayâsızlık, utanmazlık, edebsizlik, yüzsüzlük. Vekâhet kalb âfetlerinden (hastalıklarından)dir. (Muhammed Hâdimî) Vekâhe...

V

VEKÂLET

Bir kimsenin, bir veya birçok işi yapmak için, başkasını kendi yerine koyması yâni başkasına iş havâlesi. Vekil edene sâ...

V

VEKAR (Vakar)

Ağır başlı olup yerine göre uygun davranmak, şahsiyetli olmak. Mü'min vakar sâhibi olur, yumuşak olur. (Hadîs-i şerîf-Be...

V

VEKÎL (El-Vekîl)

1. Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Mahlûkâtın dünyâda ve âhirette işlerini hakkıyla yerine geti...

V

VELED-İ ZİNÂ

Nikâhsız evlenmeden meydana gelen çocuk. Çocuğun dîni, yanında bulunan ana-babasından dîni daha iyi olanı gibidir. Veled...

V

VELÎ (El-Veliyyü)

1. Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Mü'minleri seven, onlara yardım eden, işlerini bitiren, sevd...

V

VELÎME

Düğün yemeği. Peygamber efendimiz Abdurrahmân bin Avf'a (r.anh) "Bir koyun da olsa velîme yap" buyurdu. (Hadîs-i şerîf-E...

V

Verâ-ül-Verâ

Ötelerin ötesi. Nasıl ve ne şekilde olduğu bilinmeyen. Allahü teâlânın nasıl olduğunun bilinemeyeceğini ve akıl ile anla...

V

VERÂ'

Haramlardan ve helâl ve haram olduğu bilinmeyen şüpheli şeylerden sakınmak. Hiçbir şey verâ gibi olamaz. (Hadîs-i şerîf-...

V

VERÂSET

Maddî ve mânevî olarak vâris olmak. (Bkz. Vâris)...

V

VERESİYE SATIŞ

Bedelini, parasını sonra ödemek üzere yapılan alış-veriş. Veresiye satışta satılan malın bedelinin ödeneceği zamânı beli...

V

VESENİYYE

Putperestlik, puta tapma inancı. Taştan yapılmış heykellere tapınma. Taştan yapılmış heykele vesen, bu heykele tapana ve...

V

VESÎLE

Kişiyi Allahü teâlâya yaklaştıran, Allahü teâlânın nezdinde (katında) yakınlığa ve hâcetlerin yâni ihtiyâçların giderilm...

V

VESK

Bir deve yükü miktârında bir hacim ölçeği. İmâm-ı a'zam'a göre, her sebzenin ve meyvenin, az olsun çok olsun mahsul topr...

V

VESVESE

Zararlı olan şüphe, kuruntu. Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: Cinden olsun insanlardan olsun insanların göğüslerine ...

V

VEYL

Vay hâline, yazıklar olsun. 1. Bir kimse veya topluluğun işledikleri kötülükler sebebiyle karşılaşacakları azâbı, kötü h...

V

VİLÂYET (Velâyet)

Evliyâlık, velîlik makâmı, Allahü teâlâya yakın olma, gafletten uzak bulunma. Vilâyetin hâsıl olması için, hârikaların, ...

V

Vilâyet Yolu

Bir vâsıtanın yâni yetişmiş bir velînin yol göstermesi lâzım olan, insanı Allahü teâlâya kavuşturan evliyâlık yolu. Vilâ...

V

Vilâyet-i Âmme

İslâmiyet'in yalnız sûretine uyanların kavuştuğu evliyâlık makâmı. Vilâyet-i âmmeye kavuşanlar tasavvuf yolunda ilerleye...

V

Vilâyet-i Hâssa

Tasavvufta, nefsin îmân ve itâate geldiği ve bütün ibâdetlerin hakîkî ve kusursuz olduğu makam. Kulun dileği ve isteği s...

V

Vilâyet-i Kübrâ

Vehimden ve hayâlden kurtulma makâmı. Bu vilâyete, Vilâyet-i enbiyâ da denir....

V

Vilâyet-i Muhammediyye

Peygamber efendimizin kendine mahsûs vilâyetle birlikte bütün peygamberlerin vilâyetlerini (evliyâlık derecelerini) kend...

V

Vilâyet-i Sugra

Vehimden ve hayâlden kurtulamadan ilerlenen evliyâlık yolu. Buna Vilâyet-i evliyâ da denir. Vilâyet-i sugrada, vehmden v...

V

VİLDÂN

Allahü teâlânın cennettekilere hizmet için nûrdan yarattığı güler yüzlü ve tatlı dilli hizmetçiler. Sen o vildânları gör...

V

VİRD

Nâfile olarak devamlı yapılan ibâdet, tesbih ve duâlar. Çoğulu evrâddır. Kulun duâ, zikr, Kur'ân-ı kerîm okuma ve tefekk...

V

VİTR NAMAZI

Yatsı namazından sonra kılınan üç rek'atlik vâcib namaz. Vitr namazının vâcib olduğu şu hadîs-i şerîf ile bildirildi: "R...

V

VÜCÛB ŞARTLARI

Bir ibâdetin bir kimseye farz olmasının şartları. Haccın vücûb şartları, İmâm-ı a'zam'a göre sekizdir: 1) Müslüman olmak...

V

VÜCÛD

Var olmak. Allahü teâlânın zâtı hakkında, bilmemiz vâcib olan sıfatlar beştir: 1) Kıdem: Allahü teâlânın varlığının evve...

V

Vücûd-i Adem

Tasavvufta cezbe denilen makâmda kendini yok bildikten sonra, hâsıl olan bir hâl, makam. Vücûd-i adem, fenâ makâmından ö...

V

Vücûd-i Vehmî

Tasavvuf ehlinin, eşyânın gördüğümüz varlığına verdikleri isim....

V

VÜCÛH İLMİ

Kur'ân-ı kerîmin çeşitli okunuş şekillerini bildiren ilim....

V

VÜCÛH ŞİRKETİ

Sermâyesiz olup, halk arasında emniyet ve îtibârları ile veresiye alıp-satmak üzere kurulan şirket. Vücûh şirketinde kâr...

V

VUKÛF-İ ADEDÎ

Nakşibendiyye yolunun on temel esâsından biri. Tasavvuf yolunda ilerlemek ve yükselip olgunlaşmak için yapılan zikri, bi...

V

VUSLAT

Erişmek, kavuşmak, gönlün devâmlı olarak ve kıl kadar istikâmet değiştirmeyerek Allahü teâlâya bağlı kalması. Tasavvuf y...