Dini Sözlük

Î

Îmân-ı Hılkî

Allahü teâlâ bütün rûhları yarattığı zaman, onlara: "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" diye sorduğunda, bütün ruhların "B...

Î

Îmân-ı İcmâlî

Kısaca inanmak, Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem Allahü teâlâdan ne bildirmiş ise, hepsine inandım, dem...

Î

Îmân-ı İstidlâlî

İslâm dîninin îmân ve ibâdet bilgilerini, emir ve yasakları bir âlimden veya kitaptan okuyup, öğrenerek, bilerek inanmak...

Î

Îmân-ı Kâmil

Olgun îmân. Mü'minlerin ibâdet ederek Allahü teâlânın emirlerini yapıp, haramlardan kaçınmak sûretiyle, parlayan, kuvvet...

Î

Îmân-ı Kesbî

Bir kimsenin âkıl (akıllı) ve bâliğ olduktan (ergen, gusül, boy abdesti alacak yaşa geldikten) sonra ettiği îmân....

Î

Îmân-ı Ma'sûm

Peygamberlerin aleyhimüsselâm îmânı. Îmân-ı Ma'sûm tafsîlîdir. Bunlar inanılacak husûslara ayrı ayrı îmân ederler. Dinle...

Î

Îmân-ı Makbûl

Mü'minlerin (Peygamber efendimizin söylediklerinin hepsini beğenip kalben kabûl edenlerin) îmânı....

Î

Îmân-ı Merdûd

Münâfıkların (dilleri ile inandıklarını söyleyip kalben inanmayanların) yalnız dil ile söyledikleri îmân. (Bkz. Münâfık)...

Î

Îmân-ı Metbû

Meleklerin îmânı. (Bkz. Melek)...

Î

Îmân-ı Mevkûf

Ehl-i bid'atin (yanlış, bozuk inançta olanların)îmânı....

Î

Îmân-ı Şühûdî

Basîret (kalb gözü) ile müşâhede ederek, görerek olan îmân. Dünyâ durdukça ve dünyâ hayâtı ile yaşadıkça gayba inanmakta...

Î

Îmân-ı Tafsîlî

Îmân edilecek şeyleri ayrı ayrı öğrenerek, bilerek îmân. Mü'min (inanan) olabilmek için, îmân-ı icmâlî yeterlidir. Îmânı...

Î

Îmân-ı Taklîdî

Bir hocadan veya kitaptan okuyup öğrenmeden ana, babasından ve etrâfından görüp işittiği gibi inanmak. Îmân üç kısımdır:...

Î

Îmân-ı Yakînî

Sağlam, sarsılmayan, şüphe ve tereddüt bulunmayan îmân, îtikâd....

İ

İMSÂK VAKTİ

Oruca başlama zamânı. Ufkun bir yerinde beyazlığın başladığı vakit. Bundan (6-10) dakika sonra beyazlık ufk üzerinde ip ...

İ

İN'İKAS

Tasavvufta bir büyüğün kalbindeki feyz denilen mânevî ilimlerin talebenin kalbine yansıması....

İ

İNÂBE (İnâbet)

Bir büyüğe, evliyâ bir zâta intisab etmek, bağlanmak sûretiyle yapılan tövbe. İnâbetin haklarını ve şartlarını elden gel...

İ

İnâbe Yolu

Müridlik. Sâlikin (tasavvuf yolunda) nefsin isteklerini yapmamak ve istemediklerini yapmak sûretiyle ve çeşitli sıkıntıl...

İ

İNÂD

Direnmek, muhâlefette (karşı çıkmakta) ısrar etmek. Kendini büyük görüp, hakkı, doğruyu kabul etmeme. Allahü teâlânın en...

İ

İNÂN ŞİRKETİ

Ortakların birbirine vekil olup, kefil olmadıkları şirket. İnân şirketinde ortakların birbirine kefîl olmaları da ayrıca...

İ

İNÂYET

Lütuf, ihsân, iyilik, yardım. Bu fakirde bu yola girmek arzusu belirince, Allahü teâlâ inâyetiyle onu Hâcegân yolunun bü...

İ

İNBİSÂT

Açılmak, yayılmak, açık yüzlü olmak, mütebessim çehreli, sevinçli olmak. Gönül açıklığı, kalb ferahlığı hâli. (Bkz. Bast...

İ

İNCÎL

Allahü teâlânın, Îsâ aleyhisselâma gönderdiği ve sonradan tahrif edilen, aslı değiştirilmiş olan mukaddes kitab. Bolüs i...

İ

İNFÂK

Malı, Allahü teâlânın yolunda harcama. Nafaka zekat gibi verilmesi lâzım olan malı hak sâhibine verme. Allahü teâlâ âyet...

İ

İNFİTAR SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin seksen ikinci sûresi. İnfitâr sûresi Mekke'de nâzil oldu (indi). On dokuz âyet-i kerîmedir. İlk âyetind...

İ

İNKÂR ETMEK

İnanmamak, kabûl etmemek. Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: Bu bizim indirdiğimiz Kur'ân-ı kerîm insanlar için çok ha...

İ

İNKİSÂR

Kırıklık, kırılma. Allahü teâlânın huzûrunda kalbin kırık olması. Ben, kalbleri benim için inkisârda olanların yanındayı...

İ

İNKIYÂD

Boyun eğme, itâat etme. İnkıyâd, nefsin nehyedildiğinde (dînimizin yasak olarak bildirdiği şeyleri yapmaması emredildiği...

İ

İNNÂ LİLLAH VE İNNÂ İLEYHİ RÂCİ'ÛN

Belâ ve musîbet gelince veya kötü bir haber duyunca okunan, Bekara sûresinin; "Biz Allahü teâlânın kullarıyız (vefât ett...

İ

İNNÎN

İhtiyârlık, tenâsül hastalığı veya sihir sebebi ile cimâ yapamayan. İktidârsız erkek. Kendinde bir mâni, kusur bulunmaya...

İ

İNŞÂALLAH

Her zaman Allahü teâlânın adını anmağa alışmak ve Allahü teâlâ dilerse olur mânâsına bütün işlerini Allahü teâlânın dile...

İ

İNSÂF

Adâlet, doğruluk. Hakkı gözetip adâletten ayrılmama. İnsâf, dînin yarısıdır. (Hadîs-i şerîf-İhyâ) Allah korkusu kalbine ...

İ

İNSAN

Rûh ve bedenden meydana gelen akıl sâhibi varlık. Allahü teâlâ âyet-i kerîmelerde meâlen buyurdu ki: Biz insanı muhakkak...

İ

İnsan Sûresi

Kur'ân-ı kerîmin yetmiş altıncı sûresi. (Bkz. Dehr Sûresi)...

İ

İnsan-ı Kâmil

Kemâle ermiş, olgun insan. İslâmiyet'in emrettiği bütün emirleri yapan, yasaklardan sakınan, Peygamber efendimizin güzel...

İ

İNŞİKÂK SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin seksen dördüncü sûresi. İnşikâk sûresi Mekke'de nâzil oldu (indi). Yirmi beş âyet-i kerîmedir. Göğün ya...

İ

İNŞİRÂH SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin doksan dördüncü sûresi. İnşirâh sûresi, Mekke'de nâzil oldu (indi). Sekiz âyet-i kerîmedir. Resûl-i ekr...

İ

İNTİHÂR

Kendini öldürme. Bir kimse bir demirle intihâr etse, Cehennem'de ebedî olarak demiri elinde karnını dürter durur. Bir ki...

İ

İNTİKAM

1. Öc alma. İntikâm almağa gücü yeten kimseye yakışan; kızmamak, kin tutmamak ve bağışlamaktır. (Ebû Ziyâd) 2. Allahü te...

İ

İNTİSÂB

Mensûb olma, bağlanma. Bir işe, bir mesleğe girme. Bir mürşîd-i kâmile (rehbere) bağlanma, talebe olma. Hocam Şems-i Teb...

İ

İNTİSÂR

Hakkını alandan, yalnız hakkını geri almak, fazlasını almamak. Resûlullah efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem bir kims...

İ

İNZÂL

1. İndirmek. Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: İşte bu (Kur'ân-ı kerîm) bizim inzâl ettiğimiz mübârek bir kitabdır. O...

İ

İNZİVÂ

Bir köşeye çekilmek. Haramlardan ve günâhlardan korunmak, nefsini terbiye etmek ve sâdece Allahü teâlâyı anmak ve âhiret...

İ

İRÂDE (İrâdet)

1. Allahü teâlânın sübûtî sıfatlarından. Allahü teâlânın dilemesi. Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerimde meâlen buyurdu ki: (Muh...

İ

İrâde-i Cüz'iyye

Allahü teâlânın, bir işi yapmak ve yapmamak husûsunda insanlara ihsân ettiği dileme ve seçme kuvveti. İrâde-i cüz'iyye k...

İ

İrâde-i Külliyye

Allahü teâlânın irâdesi. İrâde-i ilahiyye de denir. Ehl-i sünnete göre bütün fiiller ve davranışlar irâde-i külliyyeye b...

İ

İRFÂN

Bilme, anlama. Mârifet. Kalble bilip tanıma. Allahü teâlânın ihsânı olan mânevî, vehbî ilim. Buna ma'rifet de denir. Çal...

İ

İRHÂS

Bir peygamberden, peygamberliği bildirilmeden önce meydana gelen hârikulâde (olağanüstü) haller. Îsâ aleyhisselâmın beşi...

I

IRK

Ayrı soyda olan, ayrı dilde konuşan değişik kültüre sâhip, şeklî özellikleri bulunan insan topluluğu, millet. Irkçılık y...

İ

İRS

Mîrâs. Vefât eden bir kimsenin geriye bıraktığı terekesinden (malından) evlât ve akrabâsından sağ kalanlara düşen hisse,...

İ

İRŞÂD

Yol gösterme, rehberlik etme. İnsanları, Allahü teâlânın emir ve yasaklarına ve Resûlullah efendimizin sünnet-i seniyyes...

İ

İRTİCÂ

Geriye dönme, geri dönücülük, gericilik. Müslümanların, Ehl-i sünnet âlimlerinin bildirdikleri hakîki doğru müslümanlıkt...

İ

İRTİDÂD

Dinden çıkma. Müslüman iken, İslâm dînini terk etme. Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki: İçinizden kim irti...

Î

ÎSÂ ALEYHİSSELÂM

İsrâiloğullarına gönderilen peygamberlerden. Yeni bir din getiren peygamber olup, kendisine dört büyük kitaptan biri ola...

İ

İSÂBET-İ AYN

Nazar, göz değmesi. (Bkz. Nazar)...

Î

ÎSÂR

Başkasının ihtiyâcını kendi ihtiyâcından önce düşünmek. Muhtac olduğu hâlde, elindeki malı muhtâc din kardeşine verip, y...

İ

İSBÂT

1. Sağlamlaştırma, dayanıklı hâle getirme. Delil ve şâhit göstererek bir sözün ve fikrin doğruluğunu ortaya koyma. Bütün...

Î

ÎSEVÎ

Îsâ aleyhisselâmın getirdiği hak dîne inanan kimse. Hıristiyanlık çıkmadan ve putperestlik karışmadan önce, îsevîler müş...

Î

ÎSEVÎLİK

Îsâ aleyhisselâmın bildirdiği hak din, nasrânîlik. Mûsâ aleyhisselâmın dîni, Îsâ aleyhisselâm zamânına kadar devâm etti....

İ

İSFÂR

Sabah namazını ortalık aydınlanıncaya kadar geciktirmek. Sabah namazını isfâr ediniz. Bunun ecri, sevâbı çoktur. (Hadîs-...