Dini Sözlük

E

ETTEHIYYÂTÜ

Namazların birinci ve ikinci oturuşlarında okunan duâ. Mânâsı: "Mal, beden ve dil ile yapılan ibâdet, tâat ve hamd ve şü...

E

EVÂMİR-İAŞERE

Allahü teâlânın Tûr dağında Mûsâ aleyhisselâma bildirdiği on emir. Yahûdîlikte uyulması şart olan on kâide. Mûsâ aleyhis...

E

EVHÂM

Vehmler, zanların esâsı olan kıyaslar. (Bkz. Vehm) Allahü teâlâ, evhâm ve evhâm-ı beşeriyyenin çok fevkındadır (üstünded...

E

EVKÂF

Vakıflar. Sâhibi tarafından İslâmiyet'e uygun olarak bir hayır işe tahsis edilmiş mülk veya mallar. (Bkz. Vakf)...

E

EVLÂ

En iyi olan. Küçük ve büyük abdest sıkıştırırken ve yel zorlarken namaza durmak mekruhtur (harama yakındır). Bunlar nama...

E

EVLİYÂ

Velî kelimesinin çoğuludur. (Bkz. Velî) 1. Dostlar. Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: Mü'minler (inananlar) , mü'minl...

E

EVRÂD

Îtiyâd ve vazîfe olarak devamlı yapılan ibâdet, tesbih ve duâlar. Vird kelimesinin çoğuludur. (Bkz. Vird)...

E

EVTÂD

Allahü teâlâ tarafından dünyânın nizâmiyle vazîfelendirilen dört büyük zât. Herkes tarafından bilinmedikleri için bunlar...

E

EVVÂBÎN NAMAZI

Akşam namazının farzından sonra kılınan altı rek'atlik namaz. Kim ki akşam ile yatsı arasında namaz kılarsa işte o evvâb...

E

EVVEL (El-Evvelü)

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Herşeyin başlangıcı olan, varlığından önce yokluk geçmeyen, hiç...

E

EYYÂM-I BİYD

Ayın ışığının en aydınlık olduğu kamerî aylarının 13, 14 ve 15. günleri. İlk insan ve ilk peygamber hazret-i Âdem Cennet...

E

EYYÂM-I NAHR

Kurban kesme günleri. Kurban bayramında, kurbanın kesildiği birinci, ikinci ve üçüncü günler....

E

EYYÂM-I TEŞRÎK

Kurban bayramının 2, 3 ve 4. günleri. Eyyâm-ı teşrîk günlerinde yeni ve temiz elbise giymek, sevindiğini belli etmek sün...

E

EYYÛB ALEYHİSSELÂM

Kur'ân-ı kerîmde adı geçen peygamberlerden. Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki: Nûh'a ve ondan sonraki peyg...

E

EZÂN

Bildirmek. Namaz vakitlerini bildirmek, müslümanları namaza dâvet etmek (çağırmak) için yüksek bir yerde belli olan Arab...

E

Ezân-ı Cavk

Bir kaç müezzinin bir ezânı birlikte okumaları. Ezân-ı cavkta, müezzinlerin bir arada okudukları yanık, hazîn sesler uza...

E

EZEL

Başlangıcı olmamak, öncesizlik. Ezelde Allahü teâlâ tarafından takdir edilen şeyler bu takdire uygun olarak meydana geli...

E

EZELÎ

Öncesi, başlangıcı olmayan. Allahü teâlâ kadîmdir, ezelîdir. Varlığının başlangıcı yoktur, varlığından önce yok değildi....

E

EZKÂR

Zikirler. (Bkz. Zikr)...

E

EZLÂM

Câhiliye devri Arablarının kullandıkları fal okları. Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki: ... ve dikili taşl...

E

EZVÂC-I TÂHİRÂT

Peygamber efendimizin temiz ve çok mübârek hanımları, mü'minlerin anneleri. Peygamber efendimiz, ezvâc-ı tâhirâtının ilk...

F

FÂCİR

1. Açıktan günâh işleyen, haram ve günâha dalmış. Fâsık. Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyuruyor ki: Kıyâmet günü...

F

FADÎLE

Peygamber efendimizin âhiretteki makamlarından biri. Muhammed aleyhisselâm, Peygamberlerin en üstünü, âlemlere rahmettir...

F

FADL

1. İhsân. Allahü teâlâ, kullarına iyi olanı, faydalı olanı vermeğe, kimisine sevâb, kimisine azâb yapmağa mecbûr değildi...

F

Fadl-i Cüz'î

Bir bakımdan üstünlük....

F

Fadl-i Küllî

Her bakımdan üstünlük....

F

FÂHİŞ FİYAT

Piyasa fiyatının üstündeki fiyat. (Bkz. Gaben-i Fâhiş) Esnâfın hepsi fiyatları, fâhiş olarak arttırdığı, millet zarar ve...

F

FAHR-İ ÂLEM

Âlemin kendisi ile övündüğü zât. Peygamber efendimiz Muhammed aleyhisselâm için kullanılan saygı ifâdesi. Fahr-i âlem sa...

F

FAHR-İ ENÂM (Fahr-ül-enâm)

Yaratılmışların kendisiyle övündüğü zât. Sevgili Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâm için kullanılan hürmet ve saygı ifâ...

F

FAHR-İ KÂİNÂT

Kâinâtın kendisi ile övündüğü zât. Peygamber efendimiz Muhammed aleyhisselâm için kullanılan saygı ifâdesi. Fahr-i kâinâ...

F

FAHŞÂ

Çirkin. Dînin ve aklın beğenmediği şeyler. Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: Doğru kılınan namaz, insanı fahşâdan ve ...

F

FÂİL-İ MUHTÂR

İstediğini yapan. Allahü teâlâ fâil-i muhtârdır. Hiçbir işi yapmaya mecbûr değildir. Yaptıkları şey için de kimse O'na b...

F

FÂİTE

Gaflet, uyku, unutmak, hastalık, düşman korkusu gibi bir özürle kaçırılan farz veya vâcib namaz. Özürsüz, tenbellikle kı...

F

FÂİZ

Ödünç vermekte, rehnde (ipotek yâni ödenecek mal karşılığı olarak, bir malı, alacaklıda veya başka âdil bir kimsede emân...

F

FAKÎH

1. Fıkıh âlimi. Dînin amelî (yapılacak işlerle ilgili) hükümlerinde mütehassıs âlim. Çoğulu fukahâdır. (Bkz. Fıkıh) 2. M...

F

FAKİR

1. Aslî (temel) ihtiyâçlarından başka nisâb miktârı (dînen zengin sayılacak kadar) malı olmayan. Allahü teâlâ Kur'ân-ı k...

F

FAKR

Fakirlik. Tasavvufta her zaman her işte Allahü teâlâya muhtaç olduğunu bilmek. Fakr ile öğünürüm. (Hadîs-i şerîf-Râmûz-ü...

F

FAL

Atılan boncuk ve baklaya, koyunun kürek kemiğine ve benzerlerine bakmak sûretiyle gaybdan, gelecekten haber verme işi. Ü...

F

FALCI

Fala bakan, gaybı bildiğini iddiâ eden. Gaybı anlamak için güyâ bir takım vâsıtalara mürâcaat eden kimse. Atılan boncuk ...

F

FÂNÎ

1. Yok olucu, geçici, devamlı olmayan. Allahü teâlâ, Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki: (Yer) üzerinde bulunan her canl...

F

FARÎDÂT-I ÂDİLE

Dînimizin dört temel kaynağından icmâ' ve kıyâs. (Bkz. İcmâ', Kıyâs) İlim üçtür: Âyet-i muhkeme (hükmü açık âyet-i kerîm...

F

FARÎZA

1. Namaz, oruç, zekât gibi kesin delil (mânâsı açık olan âyet-i kerîme) ile bildirilen emirler. Hac farîzası hem mâlî (m...

F

FARK

Tasavvufta cem' denilen mertebeden sonra gelen bir makam. Buna cem'ül-cem' de denir. (Bkz. Cem') Fark makâmında olanın r...

F

FÂRÛK

"Doğru ile yanlışı birbirinden ayıran" mânâsına hazret-i Ömer'in lakabı. Bir gün Peygamber efendimize bir münâfık (kalbi...

F

FARZ

Allahü teâlânın Kur'ân-ı kerîmde yapılmasını açıkca bildirdiği emirler. Kulum farzları yapmakla bana yaklaştığı gibi, ba...

F

Farz-ı Ayn

Her müslümanın yerine getirmesi lâzım olan farz. Îmânı yâni Ehl-i sünnet îtikâdını, iyi ve kötü huyları öğrenmek farz-ı ...

F

Farz-ı Kifâye

Müslümanların bir kısmının yerine getirmesi ile diğerlerinden düşen farz. Kur'ân-ı kerîmi dinlemek farz-ı kifâyedir ve o...

F

FASD

Damardan kan aldırma. (Bkz. Hacâmat)...

F

FÂSİD

Bozan, bozuk. 1. Bir ibâdetin, bâtıl olması, geçersiz olması. Bâtıl. Namaz kılarken göğüs özürsüz olarak kıbleden çevril...

F

Fâsid Akd

Aslı İslâmiyet'e uygun olduğu hâlde, sıfatı uygun olmayan her çeşit sözleşme....

F

Fâsid Bey'

Aslı İslâmiyet'e uygun olup sıfatı uygun olmayan satış. (Bkz. Bey') Fâsid bey aslında sahihdir, câizdir. Çünkü mütekavvi...

F

Fâsid İcâre

Aslı İslâmiyet'e uyduğu hâlde, sıfatı uygun olmayan icâre (kirâya verme). Bir mal dînen ve aklen nerede kullanılabilirse...

F

Fâsid Kan

Üç günden yâni yetmiş iki saatten -beş dakika bile az olsa- gelen kan, yeni başlayan (baliğa, ergen) olan için on günden...

F

Fâsid Temizlik

Sahîh olmayan temizlik.Kadınlarda hayız kanının kesilmesinden sonra on beş gün geçmeden önce kan görme hâli. Hayız müdde...

F

FÂSIK

Açıkça günah işlemekten çekinmeyen, âsî, günahkâr mü'min. Fâsıkın fıskına mâni olmağa kudreti varken, kimse mâni olmazsa...

F

FASL-I HİTÂB

Kolay, açık ve anlaşılır söz söyleme. Doğru söyliyenlerin en iyisi ve kendilerine Fasl-ı hitâb ve hikmet (ilim) verilenl...

F

FÂTİHA SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin birinci sûresi. Fâtiha sûresi Mekke'de nâzil oldu (indi). Yedi âyet-i kerîmedir. Kur'ân-ı kerîmin başın...

F

FÂTIMÎLER

Aslen mecûsî olan Meymûn el-Kaddah'ın neslinden gelen Ubeydullah bin Sa'îd'in etrâfında toplanan, kendilerinin hazret-i ...

F

FÂTIR SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin otuz beşinci sûresi. Melâike sûresi de denilmektedir. Fâtır sûresi Mekke'de nâzil oldu (indi). Kırk beş...

F

FAZÎLET

1. Üstünlük. İyi ahlâklılık. Fazîlet ehlinin değerini, ancak fazîlet ehli bilir. (Hadîs-i şerîf-Bostân-ül-Ârifîn) Namazı...