Dini Sözlük

M

Müftî-yüs-Sekaleyn

İnsanlara ve cinnîlere fetvâ veren büyük âlim. Ahmed ibni Kemâl, Osmanlıların dokuzuncu şeyhülislâmı idi. Cinnîlere de f...

M

MUGÂLATA

Hatâlı ve yanlış söz, karşısındakini yanıltmak için söz söylemek veya bu sûretle söylenen söz. Safsata ve mugâlataya day...

M

MUĞNÎ (El-Muğnî)

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Hikmeti îcâbı, her şeyin ihtiyâcını giderici, tamamlayıcı ve lü...

M

MUHABBET

Sevgi. Aşırı düşkünlük. Allahü teâlâ buyurdu ki: Benim için birbirini sevenlere, benim için biraraya gelip oturanlara, b...

M

Muhabbet-i Resûlillâh

Peygamber efendimizin sevgisi. Hazret-i Ali, muhabbet-i Resûlillah makâmının en son derecesine ulaşmış; cânını ve malını...

M

Muhabbet-i Zâtiyye

Allahü teâlânın zâtına olan sevgi. Muhabbet-i zâtiyye denilen sevgi hâsıl olunca, sevgilinin nîmetleri ve elemleri (iyil...

M

MUHABBETULLAH

Allahü teâlânın sevgisi. Kim muhabbetullahı, kendi muhabbetine tercih eder, üstün tutarsa, Allahü teâlâ, halktan gelen m...

M

MUHÂCİR

1. İslâmiyet'in başlangıcında, sırf müslüman oldukları için Mekkeli müşriklerin zulüm ve işkencelerine mâruz kalıp, dinl...

M

MUHADDİS

Hadîs âlimi. Çok sayıda hadîs toplayıp, senet ve metinleriyle ezberleyen, râvilerin cerh ve ta'dîl (güvenilir olup olmad...

M

MUHÂL

İmkansız, mümkün olmayan. Muhammed aleyhisselâma tam ve kusûrsuz tâbi olabilmek için, O'nu tam ve kusûrsuz sevmek lâzımd...

M

MUHÂLAA

Kadının mal karşılığı kocasına kendini boşattırması. (Bkz. Hul')...

M

MUHÂLEFET

Karşı gelme itâat etmeme, uymamak. İrâde; nefsin arzularına muhâlefet edip, onu Allahü teâlânın emirlerine yöneltmek ve ...

M

MUHÂLEFETÜN-LİL-HAVÂDİS

Allahü teâlânın, zâtında, sıfatlarında ve fiillerinde (işlerinde) yarattıklarına, hiçbir bakımdan benzememesi. Âkil ve b...

M

MUHAMMED ALEYHİSSELÂM

Allahü teâlânın insanlara gönderdiği son peygamber. Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki: Muhammed (sallallah...

M

Muhammed Sûresi

Kur'ân-ı kerîmin kırk yedinci sûresi. Muhammed sûresi, Medîne-i münevverede nâzil oldu (indi). Otuz sekiz âyet-i kerîmed...

M

Muhammed-ül-Emîn

"Doğru sözlü ve güvenilir" mânâsına Peygamber efendimizin lakabı. Muhammed aleyhisselâmın peygamber olduğu kendisine bil...

M

MUHANNES

İşlerini, sözlerini, hareketlerini ve şeklini kadınlara benzeten erkek. Muhanneslik yapanlar mel'ûndur. Bunlar için, had...

M

MUHARREF

Tahrif edilmiş, değiştirilmiş, bozulmuş. Allahü teâlâ peygamberleri aracılığıyla insanlara yüz adedi suhuf (forma), dörd...

M

MUHARREM AYI

Hicrî kamerî yılın ilk ayı. Ramazan'dan sonra oruçların en fazîletlisi, Muharrem ayında tutulan oruçtur. Farzlardan sonr...

M

MUHARREM GECESİ

Muharrem ayının birinci gecesi, müslümanların hicrî-kamerî yılbaşı gecesi. Muharrem ayı, hicrî kamerî senenin birinci ay...

M

MUHARREMÂT

1.Yapılması dînen yasaklanmış, haram olan işler, haramlar. Muharremâttan bâzıları şunlardır:İnanmamak (küfür), kalp kırm...

M

MUHÂSEBE

Hesâblaşma, insanın nefsini hesâba çekmesi. Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem; "Hesâba çekilmeden evvel ...

M

MUHASSER VÂDİSİ

Hicaz'da, Minâ ile Müzdelife'yi birbirinden ayıran ve hacıların Minâ'ya giderken durmamaları gereken yer. Hacılar, Muhas...

M

MÜHÂYEE

Müşterek (ortak) bir mal, bâki (sâbit) kalmak üzere bu malın menfeatini taksim etmek. Mislî eşyâda yâni çarşıda aynı evs...

M

MUHAYYERLİK

Satan ve satın alanın alış-verişten vaz geçebilme hakkı. Müşteri iki veya üç maldan birini seçmek için üç günden fazla m...

M

MUHAYYİRE (Dâlle)

Âdet zamânını unutan kadın. (Bkz. Dâlle)...

M

MUHÂZÂT

Kadının aynı imâma uymuş olan erkeğin önünde veya hizâsında bulunması. Muhâzât hâlinde erkeğin namazı bozulur. (Tahtâvî)...

M

MUHBİR-İ SÂDIK

Hep doğru söyleyici, doğru haber verici mânâsına Muhammed aleyhisselâm. Muhbir-i sâdık aleyhi minessalevâti etemmühâ buy...

M

MUHDİS

Namaz abdesti olmayan kimse. Muhdisin Kur'ân-ı kerîmi tutması haramdır. Ezberden okuması câizdir, olur. Yatağa abdestli ...

M

MÜHEYMİN (El-Müheymin)

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (ism-i şerîflerinden); her mahlûkun (yaratılmışın) ömrünü, amelini, rızkını, ecelini,...

M

MUHÎT (El-Muhît)

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). İhâta eden, çeviren, ilmi her şeyi kuşatan. Kur'ân-ı kerîmde me...

M

MUHKEM

Sağlam kılınmış, tahkîm edilmiş. İçinde hüküm bulunan, mânâsı açık olan âyet. Çoğulu muhkemâttır. (Bkz. Muhkemât)...

M

MUHKEMÂT

Kur'ân-ı kerîmdeki mânâsı açık, meydanda olan, anlaşılabilen âyet-i kerîmeler. Muhkemin çoğulu. (Bkz. Âyet) Allahü teâlâ...

M

MUHLAS

Devamlı ihlâs sâhibi olan. Her şeyi Allahü teâlânın rızâsıyla yapan. (Bkz. İhlâs) Âyet-i kerîmede meâlen buyruldu ki: İb...

M

MUHLİS

İhlâs sâhibi. Niyetini ve ihlâsını düzeltmeye uğraşan kimse. (Bkz. İhlâs) Bütün mü'minler, ibâdet yaparken, Allahü teâlâ...

M

MÜHR-İ NÜBÜVVET

Peygamberlik mührü; Peygamber efendimizin mübârek sırtı ortasında, sol küreğine yakın kalbi hizâsında bulunan nübüvvet m...

M

MUHSAN

Evli veya dul olan iffetli müslüman erkek. Evli olan iffetli kadına muhsana denir. Âyet-i kerîmede meâlen buyruldu ki: B...

M

MUHSİN

İyilik ve ihsân eden. Allahü teâlâ âyet-i kerîmede meâlen buyurdu ki: (O takvâ sâhipleri ki); bollukta ve darlıkta harca...

M

MUHTÂC

İhtiyâc sâhibi. Akşam evinde yiyecek bulamayacak derecede fakîr kimse. Her kim ihtiyâcından fazla bir suyu, muhtac olanl...

M

MUHTÂR

Serbest. Söz ve fiillerinde serbest olup, istediği gibi davranan ve dilediğini yapan. Kullar istekli hareketlerini yapıp...

M

Muhtâr Kavl

Bir mes'elede, bir mezhebin âlimlerinin çoğu tarafından mezhebin içinde mevcûd ictihâdlardan (büyük âlimlerin kitâb ve s...

M

MUHTÂRİYYE

Şia fırkasının kollarından biri. Bu fırkaya Keysâniyye ve Bedâiyye de denir. Kurucusu Muhtâr bin Ebî Ubeyd es-Sakafî'dir...

M

MUHTEKİR

İnsan ve hayvan yiyecek maddelerini piyasadan toplayıp pahalanınca satan kimse. Karaborsacılık yapan. (Bkz. İhtikâr) Muh...

M

MUHTESİB

Eskiden İslâm devletlerinde iyiliği emredip, kötülüğü yasaklayan, engel olan ve cemiyette güzel ahlâk ve fazîletlerin ko...

M

MUHYÎ (El-Muhyî)

Allahü teâlânın ism-i şerîflerinden. Yaratıcı, hayat verici, diriltici. El-Muhyî ismi şerîfini söyleyen kimsenin korktuğ...

M

MUKÂBELE

Ramazân-ı şerîf ayında câmide her gün Kur'ân-ı kerîmden bir cüz (yirmi sayfa) olacak şekilde cemâatin huzûrunda Kur'ân-ı...

M

MÜKÂBERE

Hakkı, doğruyu işitince, kabûl etmemek, inâd etmek, kendini büyük görmek. (Bkz. Kibir)...

M

MUKADDERÂT

Allahü teâlânın olacak şeyleri ezelde (sonsuz öncelerde) bilip takdîr ettiği şeyler, kader, alın yazısı (Bkz. Kazâ ve Ka...

M

MUKADDES

Mübârek, kutsal. Ayb, çirkin ve kötü şeylerden uzak; temiz. Ey ihlâsla Allahü teâlânın yolunda bulunmak arzûsunda olan s...

M

Mukaddes Âlem

Görülemeyen ve hissedilemeyen mânâ âlemi. Müslümanın birinci vazifesi îtikâdı düzeltmektir. Ehl-i sünnet vel-cemâat âlim...

M

Mukaddes Kitablar

Allahü teâlânın Cebrâil aleyhisselâm vâsıtasıyla peygamberlerine gönderdiği kitâblar (Bkz. Semâvî Kitablar). Allahü teâl...

M

MUKADDESÂT

Ta'zîm ve hürmet edilmesi lâzım olan şeyler, kıymetler. Îmânıma ve mukaddesâtıma saldıranları görünce söğüt yaprağı gibi...

M

MUKADDİM (El-Mukaddim)

Allahü teâlânın ism-i şerîflerinden: Mahlûklardan (yaratılmışlardan) bâzısını bâzısından önce var ve yok eden; dilediğin...

M

MÜKÂFÂT

İyi karşılık. Oruç yalnız benim içindir, onun mükâfâtını ben veririm. (Hadîs-i kudsî-Şir'at-ül-İslâm) Günâhlar unutulmaz...

M

MUKALLİD

1.Amelde, yapılacak işlerle ilgili konularda müctehid denilen derin âlime tâbi olan, uyan kimse. Mukallid olanların, müc...

M

MUKARREB

Yakınlaştırılmış. 1. Cennette dereceleri en yüksek olan. Îmânları ileride olanlar, Allahü teâlâya yaklaşmakta ileride ol...

M

Mukarreb Melek

Allahü teâlânın huzûrunda bulunan melekler. Allahü teâlâ ile öyle vakitlerim oluyor ki, o zamanlarda, aramıza hiçbir muk...

M

MÜKÂŞEFE

Kalb gözü ile görmek. Tasavvuf yolunda olanların kalbine gelen müjdeler üç kısımdır. Bunlar; rüyâ, vâkıa (uyku ile uyanı...

M

MÜKÂTEB

Efendisi ile anlaşıp belli bir ücret ödeyince hür olacak köle. Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki: ... Hayı...

M

MUKÂVELE

Sözleşme, yazılı sözleşme. Kirâcı, kirâ ile tuttuğu yerin ücretini ödemezse, mal sâhibi mukâveleyi fesh edebilir (bozabi...