Dini Sözlük

V

VELÎ (El-Veliyyü)

1. Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Mü'minleri seven, onlara yardım eden, işlerini bitiren, sevd...

V

VELÎME

Düğün yemeği. Peygamber efendimiz Abdurrahmân bin Avf'a (r.anh) "Bir koyun da olsa velîme yap" buyurdu. (Hadîs-i şerîf-E...

V

Verâ-ül-Verâ

Ötelerin ötesi. Nasıl ve ne şekilde olduğu bilinmeyen. Allahü teâlânın nasıl olduğunun bilinemeyeceğini ve akıl ile anla...

V

VERÂ'

Haramlardan ve helâl ve haram olduğu bilinmeyen şüpheli şeylerden sakınmak. Hiçbir şey verâ gibi olamaz. (Hadîs-i şerîf-...

V

VERÂSET

Maddî ve mânevî olarak vâris olmak. (Bkz. Vâris)...

V

VERESİYE SATIŞ

Bedelini, parasını sonra ödemek üzere yapılan alış-veriş. Veresiye satışta satılan malın bedelinin ödeneceği zamânı beli...

V

VESENİYYE

Putperestlik, puta tapma inancı. Taştan yapılmış heykellere tapınma. Taştan yapılmış heykele vesen, bu heykele tapana ve...

V

VESÎLE

Kişiyi Allahü teâlâya yaklaştıran, Allahü teâlânın nezdinde (katında) yakınlığa ve hâcetlerin yâni ihtiyâçların giderilm...

V

VESK

Bir deve yükü miktârında bir hacim ölçeği. İmâm-ı a'zam'a göre, her sebzenin ve meyvenin, az olsun çok olsun mahsul topr...

V

VESVESE

Zararlı olan şüphe, kuruntu. Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: Cinden olsun insanlardan olsun insanların göğüslerine ...

V

VEYL

Vay hâline, yazıklar olsun. 1. Bir kimse veya topluluğun işledikleri kötülükler sebebiyle karşılaşacakları azâbı, kötü h...

V

VİLÂYET (Velâyet)

Evliyâlık, velîlik makâmı, Allahü teâlâya yakın olma, gafletten uzak bulunma. Vilâyetin hâsıl olması için, hârikaların, ...

V

Vilâyet Yolu

Bir vâsıtanın yâni yetişmiş bir velînin yol göstermesi lâzım olan, insanı Allahü teâlâya kavuşturan evliyâlık yolu. Vilâ...

V

Vilâyet-i Âmme

İslâmiyet'in yalnız sûretine uyanların kavuştuğu evliyâlık makâmı. Vilâyet-i âmmeye kavuşanlar tasavvuf yolunda ilerleye...

V

Vilâyet-i Hâssa

Tasavvufta, nefsin îmân ve itâate geldiği ve bütün ibâdetlerin hakîkî ve kusursuz olduğu makam. Kulun dileği ve isteği s...

V

Vilâyet-i Kübrâ

Vehimden ve hayâlden kurtulma makâmı. Bu vilâyete, Vilâyet-i enbiyâ da denir....

V

Vilâyet-i Muhammediyye

Peygamber efendimizin kendine mahsûs vilâyetle birlikte bütün peygamberlerin vilâyetlerini (evliyâlık derecelerini) kend...

V

Vilâyet-i Sugra

Vehimden ve hayâlden kurtulamadan ilerlenen evliyâlık yolu. Buna Vilâyet-i evliyâ da denir. Vilâyet-i sugrada, vehmden v...

V

VİLDÂN

Allahü teâlânın cennettekilere hizmet için nûrdan yarattığı güler yüzlü ve tatlı dilli hizmetçiler. Sen o vildânları gör...

V

VİRD

Nâfile olarak devamlı yapılan ibâdet, tesbih ve duâlar. Çoğulu evrâddır. Kulun duâ, zikr, Kur'ân-ı kerîm okuma ve tefekk...

V

VİTR NAMAZI

Yatsı namazından sonra kılınan üç rek'atlik vâcib namaz. Vitr namazının vâcib olduğu şu hadîs-i şerîf ile bildirildi: "R...

V

VÜCÛB ŞARTLARI

Bir ibâdetin bir kimseye farz olmasının şartları. Haccın vücûb şartları, İmâm-ı a'zam'a göre sekizdir: 1) Müslüman olmak...

V

VÜCÛD

Var olmak. Allahü teâlânın zâtı hakkında, bilmemiz vâcib olan sıfatlar beştir: 1) Kıdem: Allahü teâlânın varlığının evve...

V

Vücûd-i Adem

Tasavvufta cezbe denilen makâmda kendini yok bildikten sonra, hâsıl olan bir hâl, makam. Vücûd-i adem, fenâ makâmından ö...

V

Vücûd-i Vehmî

Tasavvuf ehlinin, eşyânın gördüğümüz varlığına verdikleri isim....

V

VÜCÛH İLMİ

Kur'ân-ı kerîmin çeşitli okunuş şekillerini bildiren ilim....

V

VÜCÛH ŞİRKETİ

Sermâyesiz olup, halk arasında emniyet ve îtibârları ile veresiye alıp-satmak üzere kurulan şirket. Vücûh şirketinde kâr...

V

VUKÛF-İ ADEDÎ

Nakşibendiyye yolunun on temel esâsından biri. Tasavvuf yolunda ilerlemek ve yükselip olgunlaşmak için yapılan zikri, bi...

V

VUSLAT

Erişmek, kavuşmak, gönlün devâmlı olarak ve kıl kadar istikâmet değiştirmeyerek Allahü teâlâya bağlı kalması. Tasavvuf y...

Y

YÂD ETMEK

Hatırlamak, anmak. Zikir. Dünyâdaki bütün insanlara peygamber olarak gönderilen, peygamberlerin sonuncusu ve en üstünü M...

Y

YÂD-I DAŞT

Nakşibendiyye yolundaki on temel esastan biri. Zikrin, Allahü teâlâyı anmanın ve hatırlamanın kalbe yerleşmesi, meleke h...

Y

YÂD-I GİRD

Hatırlamak; Nakşibendiyye yolundaki on temel esastan biri. Her an Allahü teâlâyı anıp hatırlamaya çalışmak....

Y

YAĞMUR DUÂSI

Yağmur yağdırması için Allahü teâlâya yapılan duâ. (Bkz. İstiskâ) Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz ve Es...

Y

YAHÛDÎLER

Ehl-i kitabdan birisi olan kavim, topluluk. Yâkûb aleyhisselâmın on iki oğlundan gelenler. Bunlara daha önce Benî İsrâil...

Y

YAHYÂ ALEYHİSSELÂM

İsrâiloğullarına gönderilen peygamberlerden. Zekeriyyâ aleyhisselâmın oğludur. Annesinin ismi Elîsa olup, hazret-i Merye...

Y

YAKÎN

1. Şek ve şüpheden uzak olan; kesin. Allahü teâlâ âyet-i kerîmede meâlen buyurdu ki: Biraz bekledi, çok geçmeden Hüdhüd ...

Y

YÂKÛB ALEYHİSSELÂM

Ken'an diyârındaki (Fenike denilen Sayda, Sur ve Beyrut ile Filistin ve Sûriye'nin bir kısmından ibâret olan eski bir me...

Y

YÂSÎN SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin otuz altıncı sûresi. Yâsîn sûresi, Mekke-i mükerremede nâzil olmuştur (inmiştir). Seksen üç âyet-i kerî...

Y

YE'CÛC VE ME'CÛC

Kur'ân-ı kerîmde adı geçen ve kıyâmete yakın, yeryüzüne yayılacak olan zararlı ve bozguncu iki kötü kavim. Allahü teâlâ ...

Y

YE'S

Ümitsizlik, ümîd kesmek. Allahü teâlâ, âyet-i kerîmede meâlen buyurdu ki: Allah'ın rahmetinden (af ve lütfundan) ye'se d...

Y

YED

Kelime mânâsı "el" demek olup, Allahü teâlâ hakkında kudret, gücü yetmek mânâsı verilen lafız, söz. Kur'ân-ı kerîmde meâ...

Y

Yed-i Beydâ

Parlak el. Mûsâ aleyhisselâmın mûcize olarak gösterdiği ve koynundan çıkardığında gözleri kamaştıran ve güneş ziyâsı saç...

Y

Yed-i Emîn

Kânûnen güvenilir kimse olarak seçilen şahıs.Mahkemece kendisine bir şey emânet olunan kimse; güvenilir, emin el....

Y

Yed-i Kudret

Allahü teâlânın kudreti. Nefsim yed-i kudretinde olan Allah'a yemîn ederim ki; mü'min olmadıkça Cennet'e giremezsiniz ve...

Y

YEHOVA ŞÂHİDLERİ

Amerika Birleşik Devletleri'nde Ch. Şarl Russel tarafından 1872'de kurulan, 1931 senesinden sonra kendilerini bu adla ta...

Y

YEMÎN

Kuvvet. Bir haberi yâhut bir işi yapma veya yapmama husûsundaki azmi, iddiâyı (sözü); vallahi, tallahi şeklinde, Allahü ...

Y

Yemîn Keffâreti

Yapılan yemîne riâyet etmeyip, yemîni bozan bir müslümana lâzım gelen keffâret, cezâ. Yemîni bozmadan keffâret verilmez....

Y

Yemîn-i Gâmûs

Günâha ve Cehennem'e sokan yemin. Geçmişteki bir şey için, bile bile yalan söyleyerek, yemin etmek. Yemîn-i gâmûs eden k...

Y

Yemîn-i Lağv

Boş yere yemîn. Geçmiş bir şey için zan ile yanlış yemîn etmek. Bunda günah ve keffâret yoktur....

Y

Yemîn-i Mün'akıde

Geleceğe âit bir iş hakkında meselâ ilerde yapacağım veya yapmayacağım diyerek yapılan yemîn. Mün'akıde yemin üç türlüdü...

Y

YERHAMÜKALLAH

Aksırıp, Elhamdülillah diyene, yanında bulunan kimsenin; "Allahü teâlâ sana merhamet etsin" mânâsına söylediği mübârek b...

Y

YESEVİYYE

Evliyânın büyüklerinden Ahmed Yesevî hazretlerinin tasavvuftaki yolu. Tarîkatler başlıca ikidir. Zikr-i hafî yâni sessiz...

Y

YETÎM

Ergenliğe ulaşmadan babası ölmüş çocuk. Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: Yetimlere bâliğ oldukları zaman mallarını v...

Y

YETMİŞ İKİ FIRKA

Ehl-i sünnet yolundan (Peygamber efendimizin ve Eshâb-ı kirâmın bildirdiği doğru yoldan) ayrılan ve Cehennem'e gidecekle...

Y

YEVM-İ ÂHİR

Âhiret günü. Îmân edilmesi lâzım olan altı şeyden beşincisi. Arkasından gece gelmeyen gün. Bu zamânın başlangıcı insanın...

Y

YEVM-İ NAHR

Kurban kesme günü. Zilhicce ayının onuncu yâni kurban bayramının birinci günü. On birinci ve on ikinci günleri de kurban...

Y

YEVM-İ ŞEK

Şüpheli gün. Havanın bulutlu olup, Ramazan ayı hilâlinin görülmemesi sebebiyle Şâbân ayının otuzuncu günü mü, yoksa Rama...

Y

YEZÎDÎLER

Hazret-i Ali'ye düşman olan ve şeytana tapan kimselerin mensûb olduğu bozuk fırka. İbâdiyye fırkasının kurucusu Abdullah...

Y

YILBAŞI

Sene başı. Yeni bir senenin başlaması. Başlangıç zamânına göre iki çeşit sene vardır. Mîlâdî ve hicrî sene. Mîlâdî sene ...

Y

YOLCU

Yola çıkan, konuk, seferî kimse. (Bkz. Müsâfir) Dünyâda sanki bir garîb gibi veya yola çıkacak bir yolcu gibi ol ve kend...