Dini Sözlük

T

TEZVÎC

Evlendirme, kocaya verme. Kadını, kendisi veya vekîli yâhut velîsi (babası, dedesi, sonra erkek kardeşi, amcası ...) tez...

T

TEZYÎN

Süslemek. Dünyâ hayâtı, geçilecek bir köprü gibidir. Bu köprüyü tezyîn etmekle uğraşmayın. Hemen geçip gidin! (Hadîs-i ş...

T

TİCÂNİYYE

Evliyânın büyüklerinden Ebü'l-Abbâs Ticânî hazretlerinin tasavvuftaki yolu. Ticâniyye yolunun kurucusu olan Ebü'l-Abbâs ...

T

TİCÂRET EŞYÂSI

Ticâret niyetiyle alınıp, ticâret için saklanılan eşyâ. Eşyânın ticâret eşyâsı sayılması için ticâret niyetiyle satın al...

T

TILA'

Tâze üzüm şırasının, ateşte veya güneşte ısıtılarak üçte birinden fazlasının uçmasıyla elde edilen içki. Tıla', gaz çıka...

T

TİLÂVET

Kur'ân-ı kerîm okumak. Allahü teâlâ âyet-i kerîmede meâlen buyurdu ki: Onlar geceleri secdeye kapanarak Allah'ın âyetler...

T

Tilâvet Secdesi

Kur'ân-ı kerîmdeki on dört secde âyetinden herhangi birini okuyan veya işiten bir mükellefin yâni akıllı ve ergenlik çağ...

T

TİMÂR

Osmanlı Devleti'nin geçimlerine ve hizmetlerine âit masrafları karşılamak üzere bir kısım asker ve memurlara, muayyen bö...

T

TİMSÂL

Kumaşa, kâğıda, duvara ve başka yerlere yapılmış canlı resimler. Saneme (odundan, altından, gümüşten yapılan insan heyke...

T

TÎN SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin doksan beşinci sûresi. Tîn sûresi Mekke'de nâzil oldu (indi). Sekiz âyettir.Tîn, dağ adı veya incir dem...

T

TİVELE

Bir kadına kocası buğzedip (gizli düşmanlık edip) kendisinden soğuduktan sonra, kadının, kocasının sevgisini tekrar celb...

T

TRİNİTE

Hıristiyanların teslîs (üç tanrı) inancı. (Bkz. Teslîs)...

T

TÛBÂ

Kökleri yukarıda, dal ve budakları aşağıya doğru sarkan cennet ağacı. Tûbâ bir ağaçtır. Allah onu kudret eliyle dikmişti...

T

TÛL-İ EMEL

Uzun emel; zevk ve safâ sürmek için çok yaşama arzusu. İbâdet yapmak için çok yaşamağı istemek tûl-i emel olmaz. Cennet'...

T

TUMÂNÎNET

Namaz kılarken rükû' ve secdelerde ve kavmede (rükû'dan kalktıktan sonra ayakta durmakta) ve celsede (iki secde arasında...

T

TÛR SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin elli ikinci sûresi. Tûr sûresi Mekke'de nâzil oldu (indi). İsmini birinci âyette geçen Tûr kelimesinden...

T

TÛR-İ SÎNÂ

Tûr dağı. Allahü teâlânın Mûsâ aleyhisselâmı peygamberlikle müjdelediği ve sonra Tevrât'ı indirdiği, Kızıldeniz'in kuzey...

U

UBÛDİYYET

Allahü teâlânın emirlerine teslîmiyet ve boyun eğmek. Allahü teâlânın işinden râzı olmak. Her an Allahü teâlâyı hatırlam...

U

UCB (Ucub)

Kendini başkasından üstün bilmek, ayıplarını görmeyip kendini beğenmek, yaptığı ibâdetleri, iyilikleri beğenerek, bunlar...

Ü

ÜCRET

Bir iş, hizmet, bir şeyden faydalanma veya satılan bir şey karşılığında verilen para veya mal, karşılık. Âyet-i kerîmede...

U

UĞURSUZLUK

Bir şeyi veya bir hâdiseyi şerre, kötülüğe yorumlamak. (Bkz. Tayere) Uğursuzluğa inanmamalı, te'sir eder sanmamalıdır. B...

U

UHREVÎ

Âhiretle ilgili....

U

UKBÂ

Cezâ; âhiret âlemi....

U

UKNÛM

Hıristiyanların kabûl ettiği teslis (üç tanrı) inancındaki üç asıl veya üç esas varlıktan her birine verilen ad. Üçüne b...

U

UKÛBÂT

Cezâlar. (Bkz. Had, Ta'zir,Kısas) Fıkıh ilmi dört büyük kısımdır: 1) İbâdât, 2) Münâkehât (evlenme, boşanma, nafaka v.s....

U

ULEMÂ

Âlimler, ilim sâhibleri; zamânın fen ve edebiyât bilgilerinde yetişmiş, Kur'ân-ı kerîmin ve binlerce hadîs-i şerîfin mân...

U

Ulemâ-i Âmilîn

İlmi ile amel eden âlimler. (Bkz. Âlim) Ulemâ-i âmilînin bulunduğu mecliste olmanın sevâbı halka görünseydi, onun için d...

U

Ulemâ-i Râsihîn

Kur'ân-ı kerîmin ve hadîs-i şerîflerin derin ve ince mânâlarını, işâretlerini anlayan yüksek din âlimlerine verilen isim...

U

Ulemâ-i Sû

Kötü âlimler; insanları doğru yoldan saptıran, ilmini dünyâ kazancına, mala ve mevkîye kavuşmaya vâsıta eden din adamlar...

Ü

ÜLFET

Bir topluluğun din ve dünyâ düşüncelerinde inançlarında birbirlerine uygun olmaları. Dostluk, yakınlık kurmak, kaynaşmak...

Ü

ÜLÜ'L-AZM

Şerîat sâhibi, yeni din getiren peygamberlerden altı tânesine ve en büyüklerine verilen ad. Bunlar; Âdem, Nûh, İbrâhim, ...

Ü

ÜLÜ'L-EMR

Emir sâhibleri. Devlet başkanı ve onun vazîfe verdiği kimseler veya İslâmiyet'in emir ve yasaklarını insanlara öğreten v...

U

ULÛHİYYET

İlâhlık, ibâdet olunmaya hakkı olmak. Ulûhiyyete, ma'bûdiyyete hakkı olan yalnız Allahü teâlâdır.Şerîki, ortağı, benzeri...

U

ULÛM-İ AKLİYYE

Tecribî (deneye bağlı) ilimler. His organları ile duyularak, akıl ile incelenerek tecrübe ve hesab edilerek elde edilen ...

U

ULÛM-İ ÂLİYYE

Yüksek din bilgileri. Ulûm-i âliyye bilgileri sekizdir. 1) Tefsîr ilmi, 2) Usûl-i kelâm ilmi, 3) Kelâm ilmi, 4) Usûl-i h...

U

ULÛM-İ DÎNİYYE

İslâm bilgileri, din bilgileri. Ulûm-i dîniyye, dünyâ ve âhirette huzûru, seâdeti kazandıran bilgilerdir.Bunlar da iki k...

U

ULÛM-İ İBTİDÂİYYE

Âlet ilimleri; ana ilimleri öğrenmek için yardımcı olan sarf, nahiv, belâgat, mantık vs. gibi ilimler....

U

ULÛM-İ İSLÂMİYYE

İslâm bilgileri, din bilgileri, müslümanların öğrenmesi lâzım olan bilgiler. Ulûm-i İslâmiyye'nin bir kısmını öğrenmek f...

U

ULÛM-İ NAKLİYYE

Din bilgileri; edille-i şer'iyye denilen dînin dört temel kaynağından yâni Kur'ân-ı kerîmden, hadîs-i şerîflerden, icmâ-...

Ü

ÜMM-İ VELED

Efendisinden (sâhibinden) çocuğu olan câriye, köle kadın. Ümm-i veled satılamaz ve hibe olunamaz. Efendisi vefât edince ...

Ü

ÜMM-ÜL-KİTÂB

1. Muhkem âyetler. (Bkz. Muhkem Âyet) Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: (Habîbim!) Sana kitâbı indiren O'dur. O'ndan ...

Ü

ÜMM-ÜL-MÜ'MİNÎN

"Mü'minlerin anası" mânâsına Peygamberimizin sallallahü aleyhi ve sellem mübârek zevcelerinden her birine verilen lakab ...

Ü

ÜMMET

Topluluk, cemâat. Bir peygambere inanan tâbi olan insanlar. Bir dîne bağlı topluluğun tamâmı. Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerî...

Ü

Ümmet-i Dâvet

Kendilerine gönderilen peygambere inanmaya dâvet edilip de îmân etmeyen kimseler. Şimdi yeryüzünde müslümanlardan başka ...

Ü

Ümmet-i İcâbet

Kendilerine gönderilen peygamberin dâvetini kabûl edip, ona inanan ve tâbi olan kimseler. Muhammed aleyhisselâmın ümmeti...

Ü

ÜMMÎ

Kitab okumamış, yazı yazmamış, kimseden ders görmemiş kimse. Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki: Onlar ki, ...

Ü

ÜMMÎD (Ümîd)

Ummak, arzu, istek. Sebeblere yapıştıktan sonra iyi netice beklemek. (Bkz. Havf ve Recâ) Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruld...

Ü

Ümmîd ve Korku

Allahü teâlânın rahmetini ummak ve azâbından korkmak. (Bkz. Havf ve Recâ)...

U

UMRE

Ziyâret etmek. Hac zamânı olan beş günü yâni Arefe ve Kurban bayramının dört günü dışında, istenildiği zaman ihrâma giri...

U

UMÛMÎ VEKİL

Yerine geçirilen kimseye mutlak halde istediğini yap diyerek verilen vekâlet. Vekil sâhibinden izin almadıkça veya umûmî...

U

UMÛR-İ ZEVKİYYE

Tasavvufta kalb ile tadarak, yaşayarak kavuşulan haller. Umûr-i zevkiyye, kalbin temizlenmesi ile hâsıl olur. Hadîs-i şe...

U

URÛZ

Altın ve gümüşten başka canlı ve cansız her çeşit mal. Hayvandan başka menkûl olan, taşınabilen ve kıymetli olan yâni ça...

U

URVET-ÜL-VÜSKÂ

Tutunulacak en sağlam kulp. 1. İslâmiyet veya Kur'ân-ı kerîm. Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: Kim kendini Allahü te...

U

UŞR (Uşur)

Topraktan alınan mahsûlün zekâtı. (Bkz. Öşr)...

U

UŞŞÂKİYYE

Evliyânın büyüklerinden Hasan Hüsâmeddîn Uşâkî'nin tasavvuftaki yolu. Uşşâkiyye tarîkatının kurucusu olan Hasan Hüsâmedd...

Ü

ÜSTÂD

Muallim, öğretici, rehber. İnsan, yaratılışta iki taraflıdır. Ona hidâyet, üstünlük tarafını tanıtabilmek ve bunu kuvvet...

U

USÛL

Asıllar, kökler, temeller. Asl kelimesinin çokluk şeklidir....

U

Usûl Bilgileri

İmâm-ı a'zam Ebû Hanîfe ile İmâm-ı Ebû Yûsuf ve İmâm-ı Muhammed'in kavillerini (ictihâdlarını, re'ylerini, sözlerini) iç...

U

Usûl ve Fürû'

1. Fıkıh ilminde usûl; baba ve dedeler, ana ve nineler; fürû', çocuklar ve torunlar. Usûl ve furû'a ve zevceye (hanıma) ...

U

Usûl-i Din

Kalb ile inanılması lâzım olan bilgiler, îmân ve îtikâd bilgileri. Allahü teâlânın gösterdiği emirlere ve kulluk vazîfel...