Dini Sözlük

T

TASADDUK

Sadaka vermek. Yâni Allahü teâlânın rızâsı için fakirlere ve ihtiyâcı olanlara para, mal vermek. (Bkz. Sadaka) İnsanlar ...

T

TASARRUF

1. İdâreli kullanma, sarfetme. Tutumlu olma; harcamada isrâftan ve cimrilikten sakınıp orta yolu seçme. Sadaka vererek r...

T

TASAVVUF

Ahlâk ve kalb ilmi. Kalbi kötü huylardan temizleyip, iyi huylarla doldurmak. Kalbde îmânın vicdânileşmesi, yâni Ehl-i sü...

T

TASDÎK

Kabûl etmek, inanmak, doğrulamak. Îmân; Peygamber efendimizin Allahü teâlâdan getirdiklerinin hepsini kalb ile tasdîk, d...

T

TASFİYE

Temizleme, parlatma. Kalbi iyi hasletlerle süsleme. Nefs tezkiye edilince, yâni nefs kötü isteklerinden kurtarılınca kal...

T

TASHÎH

Düzeltme. Âkıl ve bâliğ (ergenlik, evlenecek yaşa gelen erkeğin ve kadının birinci vazîfesi, îtikâdını (îmânını) Ehl-i s...

T

TASNİF

1. Bir âlimin, te'lif etmeden, kendi usûlünce daha önce benzeri olmayan bir kitâb yazması. Kalb ve rûh ilimlerinin müteh...

T

TASVÎR

Kâğıda, kumaşa, duvara ve başka yerlere canlı ve cansız resimleri yapmak veya bu şekilde yapılan resimler. Hazret-i Âişe...

T

TATLÎK

Boşama, talak verme. (Bkz. Talak)...

T

TÂÛN

Vebâ. Tâûn olan yere girmeyiniz ve Tâûn olan bir yerden başka bir yere gitmeyiniz, oradan kaçmayınız. (Hadîs-i şerîf-İhy...

T

TAVÂF

Kâbe-i muazzamanın etrâfında Hacer-i esvedin bulunduğu köşeden başlamak sûretiyle Kâbe sola alınarak yedi defâ dolaşmak....

T

Tavâf-ı İfâda

Hacıların Arafât'tan indikten sonra yaptıkları farz tavâf. Tavâf-ı Ziyâret....

T

Tavâf-ı Kudûm

Mekke-i mükerremeye varınca, yapılan ilk tavâf. Buna tahiyye, likâ (kavuşma) tavâfı da denir. Tavâf-ı Kudûm, Âfâkîler iç...

T

Tavâf-ı Nâfile

Mekke-i mükerremede bulunanların fırsat buldukça yaptıkları tavâf....

T

Tavâf-ı Sadr (Sader)

Hac esnâsında cemrelerin taşlanması bittikten sonra Mina'dan Mekke'ye inildiğinde yapılan tavâf. Buna Tavâf-ı vedâ da de...

T

Tavâf-ı Umre

Umreye niyet edenin yedi defâ yaptığı tavâf. Umre tavâfının dört şavtı (dolaşımı) umrenin rüknündendir....

T

Tavâf-ı Ziyâret

Hacıların Arafât'tan indikten sonra, Kurban bayramı günlerinde yapılan tavâf. Buna ifâda tavâfı da denir. Her hac edene,...

T

TAVASSUT

Araya girme, aracılık etme; bir peygamberi veya bir evliyâyı vâsıta kılarak, araya koyarak, bir isteğin yerine gelmesi i...

T

TAYERE

Uğursuzluğa inanmak. İnsan üç şeyden kurtulamaz: Sû'-i zan, tayere, hased. Sû'-i zan edince, buna uygun harekette bulunm...

T

TAYFÛRİYYE

Evliyânın büyüklerinden Bâyezîd-i Bistâmî hazretlerinin tasavvuftaki yolu. Bâyezîd-i Bistâmî hazretlerinin ismi Tayfur o...

T

TAYY-İ MEKÂN

Mekânı, mesâfeyi katetme, geçme, mesâfelerin dürülmesi. Allahü teâlânın izniyle az zamanda çok uzak yerlere gitme. Şeyta...

T

TAYY-İ ZEMÂN

Zamânın dürülmesi. Allahü teâlânın izniyle uzun zamanda yapılacak bir işi çok az zamanda yapma. Tayy-i zemân, evliyâda g...

T

TAYYİB

1. Helâl. Allahü teâlâ âyet-i kerîmelerde meâlen buyuruyor ki: Ey îmân edenler! Size rızık olarak verdiğimiz şeylerin ta...

T

TAZARRU'

1. Kendini alçaltarak, aşağı görerek, Allahü teâlâya yalvarma. Allahü teâlâ âyet-i kerîmede meâlen buyuruyor ki: Rabbini...

T

TAZMÎN

Sebeb olunan zarar ve ziyânı ödeme. Çeşitli kimselerden aldığı haram malları birbirleri ile veya kendi helâl malı ile yâ...

T

TE'ÂTÎ

Yalnız bir taraftan veya her iki taraftan teslim etmekle yapılan alış-veriş. Satıcı, bu malı bin liraya sana sattım dese...

T

TE'DÎB

1.Terbiye etme, edeblendirme. (Bkz. Edeb) Kişinin çocuğunu te'dîb etmesi, sadaka vermesinden daha hayırlıdır. (Hadîs-i ş...

T

TE'HÎR

Geciktirmek, geri bırakmak. (Bkz. Takdîm ve Te'hîr) Her sabah ve akşam tövbe etmeyen kimse, kendine zulm eder. Tövbeyi t...

T

TE'LÎF

Başkalarının sözlerini kendine mahsus bir sıra ile toplayıp kitâb hâline getirme. Kalp ve rûh ilimlerinin mütehassısları...

T

TE'MÎNÂT

Güven ve garanti vermek. (Bkz. Emân)...

T

TE'VÎL

1. Yorumlamak, açıklamak. Bir müslümanın bir sözü veya bir işi birçok bakımdan kâfir (îmânsız) olacağını gösterse, bir b...

T

TEADDÜD-İ ZEVCÂT

Birden fazla kadınla evlenmek; poligami. Şunu iyi bilmelidir ki, İslâm dîni teaddüd-i zevcât'ı emretmemiş, ancak izin ve...

T

TEAKKUL

Aklı kullanarak, lüzumlu şeyleri öğrenirken, her şeyin haddini, sınırını aşmamak, yâni lüzumlu olanı terk etmemek, lüzûm...

T

TEÂLÂ VE TEKADDES

Allahü teâlânın ism-i şerîfi anıldığında, işitildiğinde veya yazıldığında: "Yüce ve noksan sıfatlardan münezzeh (uzak, t...

T

TEÂMÜL

İ'tiyâd, alışkanlık olarak yapılagelen şey. (Bkz. Örf ve Âdet)...

T

TEASSUB (Taassub)

Haksız yere düşmanlık etmek, inadcılık etmek; kendi yanlış fikrine körü körüne bağlanıp başkalarının doğru fikrini kabûl...

T

TEAYYÜN

Alış-verişte söz kesilirken tâyin (belli) edilen malın, belli olarak kalması. Teayyün eden malın kendisini vermek lâzımd...

T

Teayyün-i Evvel

İlm-i ilâhîde ilk teayyün, zuhûr, ortaya çıkış. Peygamberlerin ve meleklerin bütün vilâyetleri, teayyün-i evveldedir. (M...

T

Teayyün-i İmkânî

İnsanın hakîkati olan teayyün-i vücûbîsinin zılli yâni görüntüsü. Ehlullah (evliyâ) kendi yaratılışlarına, güçlerine gör...

T

Teayyün-i Vücûbî

Bir şeyin, insanın hakîkati. Îsâ aleyhisselâm gökten inerek, âhir zaman Peygamberinin dînine uyunca, onun teayyün-i vücû...

T

Teayyün-i Vücûdî

Varlıkta meydana gelme, hâsıl olma. Teayyün-i ilmî, teayyün-i vücûdîden evveldir ve onun husûsiyetlerinden bir husûsiyet...

T

TEBÂREKE SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin altmış yedinci sûresi. (Bkz. Mülk Sûresi) Ey oğul! Yatacağın zaman, Tebâreke sûresini oku. Peygamberimi...

T

TEBÂREKE VE TEÂLÂ

Allahü teâlânın ism-i şerîfi anıldığında ve yazıldığında, söylenen ve yazılan, "Yüce ve noksan sıfatlardan münezzeh (uza...

T

TEBASBUS

Bir menfaate kavuşmak veya bir zarardan korunmak için tevâzu göstermek, yaltaklanmak. Dünyâ rütbelerinde kendinden aşağı...

T

TEBBET SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin yüz on birinci sûresi. Tebbet sûresi Mekke'de nâzil oldu (indi). Beş âyettir.Tebbet, kurusun mânâsında ...

T

TEBCÎL ETMEK

Ta'zîm, hürmet etmek ve saygı göstermek. Kâfirlere (müslüman olmayanlara) ancak iş düştüğü zaman selâm verilebilir. Kâfi...

T

TEBE-İ TÂBİÎN

Peygamber efendimizin Eshâbını gören ve sohbetinde bulunmakla Tâbiîn denen büyükleri görmekle şereflenenler. (Bkz. Tâbiî...

T

TEBERRÎ

Uzaklaşmak, uzak durmak. Allahü teâlânın düşmanlarını sevmek, insanı Allahü teâlâdan uzaklaştırır. Teberrî etmedikçe, te...

T

TEBERRU'

Bir kimsenin, mecbur ve mükellef (yükümlü) olmadan, herhangi bir şeyi kendi rızâsı ile karşılıksız olarak birisine onun ...

T

TEBERRÜK

Bereketlenme, mânen istifâde etme, faydalanma. Ebû Hanîfe ile teberrük ediyorum. Her gün mezârını ziyâret ediyorum. Zor ...

T

TEBESSÜM

Gülümseme, kendinin işitmeyeceği şekilde sessiz gülme. Peygamber efendimiz güler yüzlü idi. Tebessüm ederek gülerdi. Gül...

T

TEBLÎĞ

Peygamberlerin, Allahü teâlânın emir ve yasaklarını, insanlara eksiksiz ve noksansız olarak bildirmeleri. Kur'ân-ı kerîm...

T

TEBŞÎR

Müjdeleme, sevindirici bir haber ulaştırma. Eğer ölüyü ağzı açık, sanki gülüyor, yüzü gülümsüyor, gözü dahi kırpık gibi ...

T

TEBZÎR

Malı, İslâmiyet'in ve aklın uygun görmediği yerlere dağıtma, isrâf. Allahü teâlâ âyet-i kerîmede buyurdu ki: Akrabâya, y...

T

TECDÎD-İ ÎMÂN

Bilerek veya bilmeyerek küfrü gerektiren (îmânı gideren) bir sözü söylemek veya bir işi yapmak yâhut böyle bir şeyi yapm...

T

TECDÎD-İ NİKÂH

Nikâhı yenileme, tâzeleme. Erkek veya kadın bir müslüman, âlimlerin sözbirliği ile küfre sebeb olacağını bildirdikleri b...

T

TECELLÎ

Görünme. Kalbde Allahü teâlânın zâtının ve isimlerinin zuhûru. Evliyâ herkes gibi, bir mezhebe tâbi olarak yükselmişlerd...

T

Tecellî-i Cemâl

Allahü teâlânın cemâlinin zuhûru. Cennet'te mü'minlerin makbûl olanları, her sabah ve akşam, derecesi aşağı olanlar ise,...

T

Tecellî-i Ef'âl

Sâlikin, yâni tasavvuf yolcusunun, kulların fiillerini Allahü teâlânın fiilinin zılleri (görüntüleri) olarak görmesi ve ...

T

Tecellî-i Sıfat

Allahü teâlânın sıfatlarının tecellîsi. Seyyid Nûr'un bir teveccühü (bakması) ile tâliblerin (kendisine talebe olanların...