Dini Sözlük

T

Tecellî-i Sûrî

Zât-ı ilâhînin veya isimlerinin kendilerinin değil, sûretlerinin, görüntülerinin tecellîsi. Başkalarının yolun sonunda k...

T

Tecellî-i Zât

İsim ve sıfatlar araya girmeden sâdece zât-ı ilâhînin tecellî etmesi. Tecellî-i zât,Peygamberlerin sonuncusuna (Muhammed...

T

TECEMMÜL

Çirkinliği gidermek, vakar sâhibi olmak, şükr etmek ve nîmeti göstermek için zînetlenmek, süslenmek. Tecemmül etmek, müs...

T

TECESSÜS

İnsanların gizli hallerini, ayb ve kusûrunu merâk edip, iç yüzünü araştırıp öğrenmeye çalışmak. Allahü teâlâ, âyet-i ker...

T

TECHÎZ

Vefât edenin (ölenin) yıkanmasından kabre defnedilmesine kadar yapılması lâzım gelen şeyler. Meyyitin (ölü kimsenin) tec...

T

TECRİBE (Tecrübe)

Deneme, sınama, bilgi edinmeyi sağlayan üç yoldan biri. Eshâb-ı kirâm (Peygamber efendimizin mübârek arkadaşları) bir gü...

T

Tecribî İlimler

Tecribe ve müşâhede (gözlem) ile elde edilen bilgiler, ulûm-i akliyye (aklî ilimler). Bâzılarının İslâmiyet'ten ayrı ve ...

T

TECVÎD

Güzel yapmak, Kur'ân-ı kerîmi harflerin mahreclerine (çıkış yerlerine) ve sıfatlarına uygun olarak okumak ve bunu anlata...

T

TECVÎZ

İzin verme, yapılmasına rızâ gösterme. Câiz görme. (Bkz. Câiz)...

T

TEDBÎR

Bir şeyi elde edecek veya önliyecek yol, çâre; bir işin sonunu düşünerek hareket etmek. Tedbîr gibi akıl, güzel huy gibi...

T

Tedbîr-i Menzil

İnsanın çoluk-çocuğuna karşı hareketlerinin nasıl olacağı ve ev idâresi ile ilgili husûslardan bahseden ilim. İslâm ahlâ...

T

TEDEBBÜR

Bir şeyin üzerinde düşünmek, tefekkür etmek. Allahü teâlâ, âyet-i kerîmede meâlen buyuruyor ki: Onlar, Kur'ân-ı kerîmi t...

T

TEDVÎN

Biraraya getirip toplama, düzenleme; kitab hâline getirme. Birinci asrın sonuna doğru ilk defâ hadîs tedvîn eden zât, İb...

T

TEENNÎ

İlerisini düşünerek acele etmeden yavaş ve ihtiyatlı hareket etme. İşlerde acele etmemeli ve hemen karar vermemelidir. A...

T

TEFÂHÜR

Öğünme. Allahü teâlâ, âyet-i kerîmede meâlen buyuruyor ki: Biliniz ki, dünyâ hayâtı; elbette la'b (oyun) ve lehv (eğlenc...

T

TEFE'ÜL

1. Bir şeyi uğur saymak, hayıra yormak, bir hâdiseyi hayra alâmet, işâret olarak görmek. Tefe'ülün mukâbili (zıddı) teşe...

T

TEFEKKÜR

İbret alacak ve faydalanacak şekilde derin düşünme. Allahü teâlânın sıfatlarını ve nîmetlerini düşünme. Allahü teâlâ Kur...

T

TEFSÎR

Örtülü, kapalı olan şeyi ortaya çıkarmak, açmak, beyân etmek, beşerî kudret dâhilinde, Kur'ân-ı kerîm âyetlerindeki murâ...

T

TEFVÎZ

Ismarlama, havâle etme. 1. Bir işi sebeblere yapıştıktan sonra Allahü teâlâya havâle etmek, helâl ve faydalı şeyleri kaz...

T

TEGÂBÜN SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin altmış dördüncü sûresi. Tegâbün sûresi Medîne'de nâzil oldu (indi). On sekiz âyet-i kerîmedir. Dokuzunc...

T

TEGANNÎ

Sesi mûsikî perdelerine uydurmak için, hareke, harf ve med (uzatma) ilâve etme ve çıkarma yapmak sûretiyle, kelimelerin ...

T

TEHADDÎ

Meydan okumak. Âlimlerin çoğuna göre peygamberlerin mûcize gösterirken açıkça tehaddî etmeleri şart değil ise de mûcizen...

T

TEHARRÎ

Bir şeyi anlamak için araştırmak. Sofradakiler, içeri gelen kimseyi yemeğe çağırsalar, âdil bir müslüman da, yedikleri e...

T

TEHÂVÜN

Gevşeklik. Âdâb-ı Nebeviyyede tehâvün edeni ve Peygamber efendimizin sünnetini terk edeni ârif, velî zan etme. (Cüneyd-i...

T

TEHAVVÜL

Değişme. Bir hâlden başka bir hâle geçme. Sıcak havada tazyik azalır, barometre düşer. Soğukta ise yükselir. Bu tazyik t...

T

TEHECCÜD NAMAZI

Gecenin üçte ikisi geçtikten sonra ve imsak vaktinden önce iki ile on iki rek'at arasında kılınan namaz. Kur'ân-ı kerîmd...

T

TEHEVVÜR

Çok kızmak, çok öfkelenmek, sertlik; hilmin (yumuşaklığın) zıddı. Gadabın, kızmanın aşırısı. Atılganlık. Tehevvür sâhibi...

T

TEHİYYÂT (Tahiyyât)

Namazın ka'delerinde yâni birinci ve ikinci oturuşlarında okunan Ettehiyyâtü duâsı. Son rek'atte otururken, tahiyyât oku...

T

TEHİYYET-ÜL-MESCİD

Mescide girince, oturmadan önce, mescidin sâhibine yâni Allahü teâlâya ta'zîm ve hürmet için kılınan iki rek'at nâfile n...

T

TEHLÎL

"Lâ ilâhe illallah (Allahü teâlâdan başka ilâh yoktur)" sözünü söylemek. Tesbîh (sübhânallah), tehlîl ve takdîse (Allahü...

T

TEKÂSÜR SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin yüz ikinci sûresi. Mekke'de nâzil oldu (indi). Sekiz âyettir. Tekâsür, çokluk ve çoklukla övünmek demek...

T

TEKÂYÂ

Tekkeler. Tekkenin çoğulu. (Bkz. Tekke)...

T

TEKBÎR

1. Allahü teâlâyı yüceltmek, noksan sıfatlardan, şirkten (ortağı bulunmaktan), yarattıklarına benzemekten tenzîh etmek, ...

T

Tekbîr-i Tahrîme

Tahrime Tekbîri. Namaza dururken "Allahü ekber" demek. Buna, iftitah (namaza başlama) tekbîri de denir. Tahrîme tekbîri,...

T

Tekbîr-i Zevâid

Bayram namazlarında birinci rek'atte Sübhâneke'den sonra üç, ikinci rek'atte zamm-ı sûreyi okuyup rükûa gitmeden önce de...

T

TEKEBBÜR

Kibir sâhibi olma, büyüklenme, kibirlenme, kendini büyük gösterme. Allahü teâlâ tevâdu' üzere olmağı bana emr eyledi. Hi...

T

TEKFÎN

Kefenleme. Ensârdan (Medîneli müslümanlardan) bir genci Cehennem korkusu yakaladı. Hattâ bu korkudan sokağa bile çıkamaz...

T

TEKFÎR

Bir kimseye küfr, îmânsızlık nisbet etmek, kâfir demek. Küfre sebeb olan sözler ve hareketler çoktur. Bir kimsede küfre ...

T

TEKKE

Tasavvufun yâni İslâm ahlâkı ilminin ve diğer dînî ilimlerin öğretildiği ve tatbik edildiği yer. Dergâh ve zâviye de den...

T

TEKMÎL MAKÂMI

Olgunlaştırmak, tamamlamak, kemâle erdirmek makâmı. Tasavvufta başkalarını yetiştirebilmek derecesine ulaşma. Tasavvuf y...

T

TEKVÎN

"Yaratmak" mânâsına Allahü teâlânın subûtî sıfatlarından. Allahü teâlânın sübûtî (zâtında bulunmakla birlikte başka varl...

T

TEKVÎR SÛRESİ

Kur'ân-ı kerîmin seksen birinci sûresi. Tekvîr sûresi Mekke'de nâzil oldu (indi). Yirmi dokuz âyet-i kerîmedir. Birinci ...

T

TEL'İN

Lânetleme, lânet etme. Bir kimsenin Allahü teâlânın rahmetinden uzak olmasını dileme. (Bkz. Lânet)...

T

TELBİYE

"Lebbeyk, Allâhümme lebbeyk, lebbeyk lâ şerîke leke lebbeyk. İnnel hamde ven-ni'mete vel-mülke lâ şerîke leke" sözlerini...

T

TELFİK

Helâl ve harâm, emir ve yasak, ibâdet ve tâatte, belli bir mezhebin hükümlerine uymayıp, mezheblerin hükümlerinden kolay...

T

TELKÎN

Definden sonra meyyitin (vefât edenin) yüzüne karşı ayakta durarak okunan, kabir suâllerini ve cevaplarını bildiren sözl...

T

TELVÎN

Tasavvuf yolundaki talebenin kalbinde meydana gelen değişik haller. Kıymetli kardeşim Hâfız Mahmûd'un şerefli mektûbu ge...

T

TEMELLUK

İfrât (aşırı) derecede tevâzû. Temelluk, müslüman ahlâkından değildir. (Hadîs-i şerîf-İbn-i Adiy) Temelluk ancak üstâda ...

T

TEMENNÎ

Sebebe yapışmadan, gerekli çalışmayı yapmadan, Allahü teâlâdan bir şeyin olmasını dileme. Temennî insanı tembelliğe götü...

T

TEMETTU' HAC

Hac günlerinden önce umre için ihrâma girip ve bu umre yapıldıktan sonra memleketine dönmeden, tekrar ihrâma girerek yap...

T

TEMÎME

Bir sebeb, vesîle olarak görülmeyip, doğrudan te'sir edeceğine ve bir zararı def edeceğine inanılarak yapıldığı için, dî...

T

TEMKÎN

Tasavvufta değişmekten, hâlden hâle geçmekten kurtulup, huzur ve sükûna kavuşma. Kalb, telvinden (değişik hallerden), hâ...

T

Temkîn Zamânı

Güneşin doğuş, batış vakti ve namaz vakti hesapları yapılırken, vakitlere eklenen veya çıkarılan zaman miktârı. Bu vakit...

T

TEMLÎK

1. Mülk olarak vermek. Zekât vermek, malı müslüman fakire temlik etmekle olur. (İbn-i Âbidîn) Devamlı hasta veya çok yaş...

T

TEMYÎZ

İyiyi kötüden ayırt etme. Bir kimsenin (meselâ çocuğun), satın alınan malın mülk olacağını ve satınca mülkten çıkacağını...

T

TENÂSÜH

Ölen kimsenin rûhunun başka bir bedene geçtiğine dâir, bâtıl, asılsız bir inanış. Bilhassa, Hindûlar ve geçmiş milletler...

T

TENEŞİR

Serîr; ölünün yıkandığı masa şeklindeki dört ayaklı uzun tahta zemin. Teneşir (serîr) etrâfında önce buhur yakılıp üç de...

T

TENZÎH

Allahü teâlâyı, şânına lâyık olmayan şeylerden, her türlü eksik ve noksanlıklardan uzak tutmak. Kim her gece yatarken; "...

T

TENZÎHEN MEKRÛH

Yasak olmasına kuvvetli, açık bir delil, senet bulunmayıp, yapılması iyi olmayan şeyler. Dinde müekked, kuvvetli olmayan...

T

TENZÎL

İndirmek, indirilmek; Allahü teâlâ tarafından indirilen kitab, Kur'ân-ı kerîm. İnzâl kelimesinde bir defada indirmek mân...