Dini Sözlük

T

TERAKKÎ

1. İlim, fen ve san'atta yükselme, ilerleme. Allahü teâlâ, İslâm dînini, hayâtın yürümesini, ihtiyâçların değişmesini ka...

T

TERÂVİH NAMAZI

Ramazân ayında yatsı namazından sonra kılınan yirmi rek'atlik nâfile namaz. Ey müslümanlar! Üzerinize öyle büyük bir ay ...

T

TERBÎ'

1. Dörtleme, yâni cenâzenin omuz üzerinde tabutun tahta kolundan el ile tutarak dört kişinin taşıması. Cenâzeyi terbi' ş...

T

TERBİYE

1. Kişiyi yavaş yavaş rûhen ve bedenen yetiştirmek, olgunlaştırmak. Oyunun faydası olmaz. Yalnız ok atmayı öğrenmek, atı...

T

TERCEME (Tercüme)

Bir sözü bir dilden başka bir dile çevirmek. Kur'ân-ı kerîm, hiçbir dile, hattâ Arabcaya da terceme edilemez. Herhangi b...

T

TERCÎ'

Geri çevirme, döndürme. Sesi yükseltip alçaltarak ve tekrarlayarak okuma. Kur'ân-ı kerîmi ve ezânı tercî' ile okumak had...

T

TERCÎH EHLİ

Hanefî mezhebinde, dînî hükümleri bildiren fıkıh âlimlerinin beşinci tabakasında bulunan ve ictihâd (Kur'ân-ı kerîm ve h...

T

TERCÎHUN BİLÂ MÜRECCİH

Tercih sebebi olmadığı hâlde bir şeyi diğerine tercîh etmek yâni üstün tutmak. Tercîhun bilâ müreccih bâtıldır, geçersiz...

T

TERİKE (Tereke)

Ölenin geriye bıraktığı mal, mülk, eşyâ vs. Vefât eden kimsenin terekesinden sırasıyla şunlar yapılır: 1) Techîz ve tekf...

T

TERK-İ HÜKMÎ

Dünyâyı hükmen terk etmek, (terk etmiş sayılmak) yâni her işte İslâmiyet'e uymak. Meselâ zekâtı İslâmiyet'in gösterdiği ...

T

TERTÎB

Sırayı gözetmek. (Bkz. Sâhib-i Tertîb) Namazdaki tertîb vâcibtir. Abdestteki tertîb Hanefî mezhebinde sünnet, Şâfiî ve H...

T

Tertîb Sâhibi

Üzerinde kazâya kalmış namaz borcu bulunmayan veya kazâya kalmış namazların toplamı beş vakti geçmemiş bulunan ve namazd...

T

TERTÎL

Kur'ân-ı kerîmi tecvîdle yâni usûl ve kâidelerine uyarak, açık açık, tâne tâne, harfleri ve kelimeleri birbirinden ayıra...

T

TERVİYE GÜNÜ

Zilhicce ayının sekizinci günü. Arefe'den önceki gün. Hacıların sabah namazını kıldıktan sonra, topluca Mekke'den Minâ'y...

T

TESBİH

1. Allahü teâlâyı, O'na yakışmayan her şeyden ve mahlûkların (yaratılmışların) alâmetlerinden ve yok olmaktan tenzîh ve ...

T

TESBÎH NAMAZI

Hadîs-i şerîfte, af ve mağfiret olunmak için kılınması tavsiye buyrulan namazlardan biri. Resûlullah efendimiz, tesbîh n...

T

TEŞE'ÜM

Bir şeyi uğursuz saymak, kötüye yormak. İslâmiyet'te teşe'üm yoktur. Resûlullah sallallahü aleyhi ve selem teşrîf edince...

T

TEŞEFFÜ'

Bir isteğin, dileğin yerine gelmesi için, peygamberleri veya evliyâyı vesîle ederek (araya koyarak), onların hatırı için...

T

TEŞEHHÜD

Namazın her ka'desinde (ilk ve son oturuşlarda) ettehiyyâtü duâsını okumak veya bunu okuyacak kadar oturmak. (Bkz. Ka'de...

T

TESELSÜL

Burhân-ı tatbîk delîli ve benzerlerinde, Allahü teâlânın varlığının lâzım olduğunu isbat etmekte kullanılan delillerden ...

T

TESETTÜR

Örtünme. Dînin bildirdiği şekilde örtünme. (Bkz. Setr-i Avret) Tesettür, İslâmiyet'te pek mühim bir konudur. Avret yerin...

T

TESLİM

Kendini, başkasının irâdesine terketme (bırakma), onun emrine uyma, boyun eğme, itâat etme. İslâm, Allahü teâlânın emirl...

T

TESLÎS

Üçleme; Hıristiyanların tanrı üçtür veya tanrı üç unsurdan (Baba-Oğul-Rûh-ul-kudüsten) meydana gelmiştir şeklinde kabûl ...

T

TEŞMÎT

Aksırdığı zaman Elhamdülillah diyen kimseye "Yerhamükellah: Allahü teâlâ sana merhâmet etsin" demek. Müslümanın, müslüma...

T

TEŞRÎ

Kânun koyma. Allahü teâlânın ve peygamberlerinin, insan hayâtının maddî ve mânevî bütün yönlerine dâir emir ve yasaklar ...

T

TEŞRİK GÜNLERİ

Kurban bayramının ikinci, üçüncü ve dördüncü günleri. Bayramın birinci gününe yevm-i nahr (nahr günü), ikinci ve üçüncü ...

T

TEŞRİK TEKBÎRİ

Arefe günü yâni Kurban bayramından önceki gün, sabah namazından, bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar yirmi üç v...

T

TESVÎF

Hayırlı işleri yapmayı sonraya bırakma. Uygunsuz işlerin hepsinden Allahü teâlâya tövbe etmeli, O'na yalvarmalıdır. Belk...

T

TEŞYİ'

Bir yerden ayrılıp gideni uğurlama, hürmet için biraz onunla birlikte gitme. Vefât eden kul kabrine konduğu ve onu teşyi...

T

TETAVVU' (Tetavvû)

Farz ve vâcib olmayıp, sırf Allah rızâsı için yapılan nâfile ibâdet. Tetavvu' namazlarının kendilerine mahsus sevâbları ...

T

TETAYYUR

Uğursuzluk, uğursuzluğa inanma. Tetayyur eden ve tetayyur olunan ve kâhinlik yapan ve kâhine giden ve sihir, büyü yapan ...

T

TEVÂ

Havâlenin bozulma sebebi. Havâleyi kabûl edendeki alacağın telef yâni yok olması. (Bkz. Havâle) Havâlede tevâ iki türlü ...

T

TEVÂCÜD

Vecd ve muhabbette kemâle ermeyenin (olgunlaşmayanın) isteğiyle vecde kavuşmaya tâlib olması, istemesi. (Bkz. Vecd) Bu y...

T

TEVÂTÜR

Yalan üzere birleşmeleri mümkün olmayan, her asırda güvenilen kimselerin hepsinin bir şeyi, bir haberi bildirmeleri. Mûs...

T

TEVÂZU' (Tevâdu')

Alçak gönüllülük; kendisini başkaları ile bir görmek, başkalarından daha üstün ve daha aşağı görmemek. Allahü teâlâ, tev...

T

TEVBE (Tövbe)

Haram, günah işledikten sonra, pişman olup, Allahü teâlâdan korkmak, bir daha yapmamaya karar vermek. Kur'ân-ı kerîmde m...

T

Tevbe Bi'atı

Mürşid-i kâmil denilen velî bir zâtın, huzûrunda tövbe edip günâh işlememek üzere söz vermek....

T

Tevbe Sûresi

Kur'ân-ı kerîmin dokuzuncu sûresi. Berâe sûresi de denir. Tevbe sûresi Medîne'de nâzil oldu (indi). 128 ve 129. âyet-i k...

T

Tevbe-i İstigfâr

Kendini kusurlu görerek, günâhlara tövbe etmek, Allahü teâlâdan af dilemek. Tevbe-i istigfâr devâmlı olmalıdır. Haramlar...

T

Tevbe-i Nasûh

Sâdık tövbe, işlediği günâhı bir daha yapmamak üzere tövbe etmek ve bu tövbesinde tam kararlı olmak. Kur'ân-ı kerîmde me...

T

TEVECCÜH

Yönelme. 1.Peygamberleri aleyhimüsselâm veya evliyâyı vesîle (vâsıta) yaparak, onların hâtırı için istenilen bir şeye ka...

T

TEVEKKÜL

Allahü teâlâya teslim olma. Bir işe başlarken sebeplere yapıştıktan sonra O'na güvenme; kalbin, her işte Allahü teâlâya ...

T

TEVELLÎ

Dostluk, birisini Allah rızâsı için sevme, dost edinme. Allahü teâlânın düşmanlarını sevmek, insanı Allahü teâlâdan uzak...

T

TEVERRÜK

Kadınların namazda oturma şekli; kaba etlerini yere koyup, uyluklarını birbirine yaklaştırarak, ayaklarını sağ taraftan ...

T

TEVESSÜL

Bir isteğin, bir maksadın hâsıl olması için bir şeyi vesîle, sebeb yapmak. Allahü teâlânın sevdiklerini araya koyarak; "...

T

TEVFÎK

Allahü teâlânın kullarının işini, rızâsına muvâfık (uygun) kılması, şer (kötülük) yolunu kapayıp, hayır (iyilik) yolunu ...

T

TEVHÎD

1. Allahü teâlânın bir olduğuna inanmak, O'na kimseyi ortak etmemek. Yâni Lâ ilâhe illallah (Allahü teâlâdan başka ibâde...

T

Tevhîd-i Şuhûdî

Mâsivâyı (Allahü teâlâdan başka her şeyi) görmemek ve düşünmemek. Tasavvuf yolunda yürümekten, nefsin istemediği zor gel...

T

Tevhîd-i Vücûdî

Mâsivâyı (Allahü teâlâdan başka her şeyi) yok bilmektir. Tevhîd-i vücûdîyi ilk açıklayan Muhyiddîn-i Arabî'dir. (İmâm-ı ...

T

TEVKÎFÎ

İslâmiyet'in bildirmesine bağlı olan ve değiştirilmesi câiz olmayan. Allahü teâlânın ism-i şerîfleri tevkîfîdir. Şerîati...

T

TEVKÎL

1. Vekîl tâyin etme. Kadına, kendini boşamak için seni vekil ettim demek. ( Bkz. Vekîl) İslâmiyet'te erkeğin talak (boşa...

T

TEVLİYE SATIŞI

Bir malın alış fiyatını söyleyerek aynı fiyatla, satmak. Bir kimse aldığı bir malı kendisine kaça mal olmuş ise onu söyl...

T

TEVRÂT

Dört büyük kitabdan biri. Allahü teâlâ tarafından Mûsâ aleyhisselâma gönderilen ilâhî kitab. Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîm...

T

TEVVÂB (Et-Tevvâb)

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Kullarına tövbe etme sebeblerini kolaylaştıran, şartlarına uygu...

T

TEYEMMÜM

Su bulunmadığı veya bulunup da özür sebebiyle kullanmak mümkün olmadığı takdirde; temiz toprak veya taş, kum, kerpiç gib...

T

TEZEKKÜR

Hâfızadaki bilgileri, istenildiği zaman hatırlamak. İnsanın bâtınında (içinde) hiss-i müşterek, hayâl, tefekkür, tezekkü...

T

Tezekkür-i Mevt

Ölümü hatırlamak. İnsanın kendini ölmüş, teneşir tahtası üzerinde yıkanmış, kefene sarılmış ve tabuta konulmuş ve mezâra...

T

TEZELLÜL

Bayağılık, kendini aşağı tutmak. Tevâzûnun aşırı derecesi. Tezellül kötü huylardan biridir. Bir âlimin yanına câhil bir ...

T

TEZKİYE

Pâk ve temiz etmek, kalbi temizlemek. Bir sâlik (tasavvuf yolcusu), niyetini düzelttikten ve kendini dünyâ arzularından ...

T

Tezkiye-i Nefs

1. Nefsi, İslâmiyet'in haram ettiği, beğenmediği şeylerden, kötü isteklerinden temizlemek. Tezkiye-i nefs yapınca, kalb ...